Ες "Τόπον Υπερουράνιο": η γενναιοδωρία της ελευθερίας του πνεύματος και η Ελλάδα του Στέλιου Ράμφου

Στον λογαριασμό του (LinkedIn), ο Γιάννης Ρούντος*, αντιγράφει στη μνήμη του Στέλιου Ράμφου και σχολιάζει:

"Το πνεύμα απειλείται μόνο από την ελευθερία του, τη μεταμφίεση δηλαδή του συμφέροντος σε πνεύμα. Ποτέ η νοημοσύνη του ανθρώπου δεν είχε πέσει τόσο χαμηλά, όσο στην εποχή μας. Η εφεύρεση της τυπογραφίας και η γενίκευση της εκπαιδεύσεως δεν μας έκαναν ούτε σοφώτερους ούτε φρονιμότερους. Αντίθετα, υψώσαμε αλόγιστα τους πόθους μας σε ιδανικό και ονομάσαμε την απελπισία του θέλω «ελευθερία του πνεύματος». (...) 

Οι αρχαίοι είχαν από εκείνα τα χρόνια συνείδηση ότι ο κόσμος είναι το κάτεργο του πνεύματος και ότι η ελευθερία του κόσμου είναι αγυρτεία. Ήξεραν ότι το πνεύμα ούτε νομοθετείται ούτε φυλακίζεται από τις εξουσίες, ούτε και καταφεύγει στα πανεπιστήμια και στο τυπωμένο χαρτί. Αλλοίμονο αν ο νόμος το επιτρόπευε και αν η επικαιρότης το έτρεφε! Το πνεύμα είναι ανοχύρωτο και ακατάλυτο και η ελευθερία του πνεύματος γενναιοδωρία. 

Θέλω να πω, η Ελλάδα είναι τόπος νοητός. Όχι των συνόρων η Ελλάδα ούτε των μνημείων. Πώς να ορίσει ο χάρτης την ατοπία και πώς να την περιλάβη, χώρος αυτός, απεριχώρητη εκείνη; Και πώς να κρατηθεί στη μνήμη άυλη και ασχημάτιστη; Νοητός είναι ο τόπος των ιδεών, η ουτοπία του απολύτου, το νόημα του κόσμου. Το νόημα είναι το απόλυτο, η φωτοφάνεια των όντων. Απόλυτο σημαίνει το άλλο, το άλλο του κόσμου, αιώνιο και απεριόριστο και απερινόητο και ανύπαρκτο. Το άλλο του κόσμου στον κόσμο είναι η Ελλάδα. (...) 

Η Ελλάδα μιλάει στην ψυχή μας". 

Ο σπουδαίος στοχαστής Στέλιος Ράμφος, με τέτοιες θεωρήσεις, έφυγε στις 10 Αυγούστου 2026 από τον κόσμο, παραμένοντας εν ζωή στο "άλλο του κόσμου" για όσο μπορούμε ακόμη να στοχαζόμαστε. Και λυπούμαι, που -παρ' ότι "το πνεύμα δεν καταφεύγει στο τυπωμένο χαρτί"- για τη μνήμη του κατέφυγα σε ένα τυπωμένο δοκίμιό του: "Τόπος Υπερουράνιος", γραμμένο Οκτώβριο-Δεκέμβριο του 1974 και τυπωμένο το 1975 σε 1.000 αντίτυπα για λογαριασμό του ιδίου (στα επόμενα χρόνια, τον ανακάλυψαν και οι εκδοτικοί οίκοι...). "Τόπος Υπερουράνιος" η Ελλάδα του Ράμφου πριν μισόν αιώνα και στους αιώνες, όπου θα αναπαύεται το πνεύμα του. 

(Η φωτογραφία από τον Βαγγέλη Ζαβό, δάνεια από την ιστοσελίδα της εφημερίδας Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ).

———

Γιάννης Ρούντος: Συμβουλευτικός πρεσβευτής ιδεών και πράξεων για τον Πολιτισμό και την Αειφορία.