Νέο νομοθετικό πλαίσιο για την πυροπροστασία φωτοβολταϊκών

Παρότι τα διαθέσιμα στοιχεία για πυρκαγιές σε φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις παραμένουν αποσπασματικά σε παγκόσμιο επίπεδο, μια πρόσφατη καταγραφή του Energy Incident Register περιλαμβάνει 412 περιστατικά φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε 37 χώρες, εκ των οποίων 263 αφορούσαν πυρκαγιές ή θερμικά συμβάντα.

Οι πυρκαγιές σε αυτές τις εγκαταστάσεις, παρότι δεν αποτελούν συχνό φαινόμενο σε σχέση με τον μεγάλο αριθμό των εγκατεστημένων, η συνεχής αύξηση τους, σε συνδυασμό με τον κίνδυνο των δασικών πυρκαγιών, καθιστά την εφαρμογή μέτρων πυροπροστασίας μια αναγκαία παράμετρο για την ασφαλή λειτουργία τους.

Στην Ελλάδα πριν λίγες μέρες, το Πυροσβεστικό Σώμα, εξέδωσε την υπ.αριθ. 60013 οικ. Φ.701.45.4/22-10-2026 εγκύκλιο που καθορίζει με ολιστικό τρόπο την πυροπροστασία των επίγειων - υπαίθριων Φωτοβολταϊκών Σταθμών Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας.

Το σύνολο των προβλεπόμενων μέτρων θα εφαρμόζεται στους νέους σταθμούς, ενώ για τους υφιστάμενους προβλέπεται μια συμμόρφωση σε χρονικό βάθος 3 ετών, ανάλογα με την δυνατότητα πρακτικής εφαρμογής τους.

Ειδικά για τους τελευταίους, κατόπιν αποτύπωσης, αυτοψίας και εκτίμησης κινδύνου, προβλέπεται μια σειρά από άμεσες ενέργειες και μια σειρά από βελτιώσεις που τεκμηριώνονται από τη Μελέτη Εκτίμησης Κινδύνου Πυρκαγιάς.

Μελέτη Εκτίμησης Κινδύνου Πυρκαγιάς σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές (ISO 31000, IEC 31010, ISO 16732-1, CFPA-E No 4 F και, κατ' αναλογία, NFPA 850

Για τις εγκαταστάσεις θα πρέπει να συνταχθεί σχετική Μελέτη που να προσδιορίζει τους πιθανούς κινδύνους και τα σενάρια πυρκαγιάς, να εκτιμά τις πιθανές συνέπειες και να καθορίζει τα κατάλληλα μέτρα μετριασμού του κινδύνου. Η μελέτη πρέπει να επικαιροποιείται σε τακτική βάση, τουλάχιστον ανά πενταετία, καθώς και μετά από κάθε ουσιώδη μεταβολή της εγκατάστασης (επέκταση, ριζική ανανέωση, αλλαγή εξοπλισμού, προσθήκη συστήματος αποθήκευσης) ή των χρήσεων γης της περιοχής, μετά από κάθε συμβάν πυρκαγιάς και μετά από σοβαρό ακραίο καιρικό φαινόμενο.

Σχέδιο Αντιμετώπισης Έκτακτης Ανάγκης

Ο κάτοχος του σταθμού θα πρέπει να καταρτίζει, να εφαρμόζει και να τηρεί επικαιροποιημένο Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης Πυρόσβεσης και Διάσωσης (Σ.Ε.Α./Emergency Response Plan), το οποίο θα βασίζεται στα σενάρια της Μελέτης Εκτίμησης Κινδύνου Πυρκαγιάς. Το Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης θα τίθεται στη διάθεση της τοπικά αρμόδιας Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, στην οποία παρέχεται η δυνατότητα επιτόπιας ενημέρωσης για τη διάταξη του σταθμού, τις θέσεις απομόνωσης, τα στοιχεία που παραμένουν υπό τάση και τις οδούς πρόσβασης. Το σχέδιο θα επικαιροποιείται μετά από κάθε συμβάν, άσκηση, που ανέδειξε αδυναμίες ή ουσιώδη μεταβολή της εγκατάστασης.

Παθητική/δομική πυροπροστασία για τους νέους Σταθμούς.

Για τους νέους σταθμούς, προβλέπεται ότι κατά την κατασκευή τους, θα πρέπει να τηρούνται ειδικές προδιαγραφές πυροπροστασίας σχετικά με τον εξοπλισμό τους (οικίσκοι ηλεκτρολογικού εξοπλισμού, μετασχηματιστές, κ.λ. π.).

Ειδικότερα μεταξύ των άλλων προβλέπεται

• να τηρούνται επαρκείς αποστάσεις μεταξύ του φωτοβολταϊκού πεδίου, των κτιριακών εγκαταστάσεων, των ελαιοπλήρων μετασχηματιστών και των χώρων καύσιμων υλικών, καθώς και μεταξύ γειτονικών μονάδων εξοπλισμού.

• τα φωτοβολταϊκά πλαίσια να φέρουν πιστοποίηση σύμφωνα με τα ισχύοντα ευρωπαϊκά πρότυπα για την ασφάλεια και την επίδοσή τους, και να προτιμώνται πλαίσια με καλή συμπεριφορά σε περίπτωση φωτιάς.

• τα συστήματα στήριξης θα πρέπει να κατασκευάζονται από μη καύσιμα υλικά και αποφεύγονται τα καύσιμα πλαστικά στηρίγματα και να σχεδιάζονται σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς ώστε να παραλαμβάνουν τα φορτία ανέμου, χιονιού, χαλαζιού και σεισμού.

Προληπτικά μέτρα πυροπροστασίας

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην θέσπιση προληπτικών μέτρων πυροπροστασίας, με στόχο την ελαχιστοποίηση της πιθανότητας πρόκλησης ή/και ταχείας εξάπλωσης/μετάδοσης πυρκαγιάς, ιδίως για φωτοβολταϊκούς σταθμούς που βρίσκονται εντός ή πλησίον δασών ή δασικών εκτάσεων. Από την εγκύκλιο γίνεται πρόβλεψη για την ασφάλεια από κλοπή -βανδαλισμό της εγκατάστασης, τα ηλεκτρολογικά, την αντικεραυνική προστασία, την εγκατάσταση συστήματος τηλεμετρίας/παρακολούθησης και την διαδικασία πριν την ηλέκτριση.

Ειδικότερα, μεταξύ των άλλων προβλέπεται:

• η διαχείριση της βλάστησης σε λωρίδα είκοσι πέντε (25) μέτρων από την περίμετρο του σταθμού, στο μέτρο που εμπίπτει στο γήπεδο εγκατάστασης ή έχει εξασφαλιστεί σχετικό δικαίωμα. Σε κάθε περίπτωση, κατά μήκος της περίφραξης διατηρείται εντός του γηπέδου αντιπυρική ζώνη χωρίς καύσιμη βλάστηση πλάτους τουλάχιστον τριών (3) μέτρων.

• η κατάρτιση προγράμματος διαχείρισης της βλάστησης εντός του γηπέδου, κάτω από τα πλαίσια και γύρω από τον εξοπλισμό, ιδίως πριν και κατά την αντιπυρική περίοδο.

• η εξασφάλιση βατής πρόσβασης πυροσβεστικών οχημάτων έως την είσοδο και περιμετρική οδός εντός του γηπέδου πλάτους της τάξης των 6 m, κατάλληλη για βαρέα οχήματα, με σημεία αναστροφής. Οι οδοί και οι διάδρομοι πρέπει διατηρούνται ελεύθεροι από βλάστηση και υλικά.

• η περίφραξη του γηπέδου ύψους τουλάχιστον 2,0 m, ελεύθερη από ξηρή βλάστηση.

Μέτρα Ενεργητικής πυροπροστασίας

Καθορίζονται μια σειρά μέσων και συστημάτων για τον έγκαιρο εντοπισμό, την ανίχνευση και την ειδοποίηση μιας πυρκαγιάς στο αρχικό της στάδιο, καθώς και την άμεση αντιμετώπιση και καταστολή της πριν αυτή καταστεί ανεξέλεγκτη. Ειδικότερα προβλέπεται:

• εγκατάσταση αυτόματου συστήματος ανίχνευσης θερμότητας ή/και καπνού στους σταθμούς αντιστροφέων, στους χώρους πινάκων μέσης τάσης και μετασχηματιστών και στο κέντρο ελέγχου. Το σύστημα πρέπει να συνδέεται με το κέντρο ελέγχου (SCADA) ή με επανδρωμένο κέντρο παρακολούθησης και πρέπει να προκαλεί την ηλεκτρική απομόνωση του πληγέντος τμήματος και, όπου υπάρχει, την ενεργοποίηση της κατάσβεσης.

• εγκατάσταση αυτόματου συστήματος πυρόσβεσης/κατάσβεσης στους σταθμούς αντιστροφέων και στους υποσταθμούς, ιδίως με μετασχηματιστές που περιέχουν εύφλεκτα έλαια, με μέσα μη αγώγιμα, μη διαβρωτικά και κατάλληλα για τις περιβαλλοντικές συνθήκες,

• εγκατάσταση υδροστομίων ή δεξαμενής νερού ή άλλης πηγής υδροδότησης για τον ανεφοδιασμό πυροσβεστικών οχημάτων σε συνεργασία με τον οικείο φορέα ύδρευσης(κατόπιν αξιολόγησης κινδύνου).

• τοποθέτηση επαρκούς αριθμού φορητών πυροσβεστήρες κατάλληλου τύπου για ηλεκτρικές εστίες υπό τάση.

• τοποθέτηση τουλάχιστον μίας (1) αντιπυρικής κουβέρτας.

Εκπαίδευση Προσωπικού – Μέσα Ατομικής Προστασίας

Ο κάτοχος του σταθμού θα πρέπει να διασφαλίζει την τακτική και τεκμηριωμένη εκπαίδευση του προσωπικού λειτουργίας και συντήρησης, καθώς και των εξουσιοδοτημένων εξωτερικών εταιρειών και συνεργείων:

• στις ενέργειες σε περίπτωση πυρκαγιάς

• στις διαδικασίες ασφαλούς εκκένωσης,

• στα προληπτικά μέτρα κατά την εκτέλεση εργασιών, ιδίως θερμών εργασιών,

• στις διαδικασίες ασφαλούς απομόνωσης και αποσύνδεσης της εγκατάστασης

• στην ορθή χρήση μέσων πυροπροστασίας.

Επίσης ίδια απαίτηση για εκπαίδευση προβλέπεται και στο προσωπικό του κέντρου ελέγχου (SCADA) ή του κέντρου απομακρυσμένης παρακολούθησης σε ζητήματα διαχείρισης των σημάτων συναγερμού πυρκαγιάς και βλαβών, στην εξ αποστάσεως ηλεκτρική απομόνωση τμημάτων του σταθμού και στο πρωτόκολλο άμεσης ειδοποίησης της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας.

Επίσης ο κάτοχος του Σταθμού θα πρέπει να εξασφαλίζει στο προσωπικό του κατάλληλα Μέσα Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ), επιλεγμένα βάσει της εκτίμησης του επαγγελματικού κινδύνου και σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/425 και την κείμενη νομοθεσία για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, για την προστασία από ηλεκτρικούς κινδύνους (ηλεκτροπληξία, ηλεκτρικό τόξο) και μηχανικούς κινδύνους.

Επίσης από την συγκεκριμένη εγκύκλιο, συνιστάται η διεξαγωγή ασκήσεων σε τακτά χρονικά διαστήματα και με τη συμμετοχή των αρμόδιων φορέων, για την εφαρμογή και αξιολόγηση του σχεδίου έκτακτης ανάγκης.