The Sandwich generation: Πώς η ασφάλιση «αποσυμπιέζει» τη γενιά που στηρίζει τους πάντες

Mεγαλώνουν παιδιά, φροντίζουν ηλικιωμένους γονείς, χτίζουν καριέρα και προσπαθούν να προστατεύσουν το οικονομικό μέλλον της οικογένειάς τους σε μια εποχή διαρκούς αβεβαιότητας. Η λεγόμενη «Sandwich Generation» είναι ίσως η πιο πιεσμένη γενιά της σύγχρονης εποχής.

του Νίκου Μωράκη, Πηγή LiFO

Είναι 7:05 το πρωί όταν χτυπά το ξυπνητήρι. Ο Δημήτρης, 44 ετών, σηκώνεται σχεδόν μηχανικά. Σε λιγότερο από μία ώρα πρέπει να έχουν ντυθεί τα δύο παιδιά, να έχει ετοιμαστεί το κολατσιό τους, να ξεκινήσουν για το σχολείο και εκείνος να βρίσκεται στην πρώτη επαγγελματική συνάντηση της ημέρας. Η σύζυγός του εργάζεται επίσης με απαιτητικό ωράριο και η καθημερινότητα μοιάζει με μια άσκηση ακριβείας, όπου κάθε λεπτό έχει σημασία.

Λίγο προτού βγουν από το σπίτι, το κινητό χτυπά. Στην άλλη άκρη της γραμμής είναι η μητέρα του. Ο πατέρας του, 77 ετών, ξύπνησε με έντονη αδιαθεσία και χρειάζεται να μεταφερθεί για εξετάσεις. Μέσα σε λίγα λεπτά το πρόγραμμα της ημέρας ανατρέπεται. Το ένα παιδί θα το παραλάβει από το σχολείο μια φίλη, το άλλο θα μείνει περισσότερο στο ολοήμερο, μια σύσκεψη θα μετατεθεί, ένας πελάτης θα περιμένει.

Το ίδιο βράδυ, όταν επιτέλους επικρατεί ησυχία στο σπίτι, ο Δημήτρης ανοίγει την εφαρμογή της τράπεζας στο κινητό του. Στεγαστικό δάνειο, λογαριασμοί, δραστηριότητες των παιδιών, έξοδα του σπιτιού και τώρα επιπλέον ιατρικές εξετάσεις για τον πατέρα του. Δεν είναι κάποιο έκτακτο δράμα. Είναι απλώς άλλη μια δύσκολη μέρα.

Η ιστορία αυτή δεν αφορά έναν συγκεκριμένο άνθρωπο. Είναι μια σύνθεση πραγματικών εμπειριών που βιώνουν καθημερινά χιλιάδες οικογένειες στην Ελλάδα και εκατομμύρια σε ολόκληρο τον κόσμο. Άνθρωποι που βρίσκονται σε μια ηλικία κατά την οποία η ζωή μοιάζει να απαιτεί τα πάντα, ταυτόχρονα.

Οι κοινωνιολόγοι αποκαλούν αυτή την ομάδα Sandwich Generation. Πρόκειται για ανθρώπους, συνήθως μεταξύ 35 και 55 ετών, που βρίσκονται «στριμωγμένοι» ανάμεσα σε δύο γενιές: από τη μία μεγαλώνουν παιδιά που εξακολουθούν να εξαρτώνται οικονομικά και συναισθηματικά από αυτούς και από την άλλη στηρίζουν γονείς που, χάρη στο αυξημένο προσδόκιμο ζωής, ζουν περισσότερα χρόνια αλλά συχνά χρειάζονται αυξημένη φροντίδα.

Δεν είναι μόνο η ευθύνη που αυξάνεται. Είναι και η διάρκειά της.

Όταν οι γενιές συνυπάρχουν για περισσότερο

Μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες, η ζωή ακολουθούσε μια σχετικά προβλέψιμη διαδρομή. Οι άνθρωποι αποκτούσαν παιδιά σε μικρότερη ηλικία, οι γονείς τους συνήθως είχαν ήδη αποσυρθεί από πολλές καθημερινές υποχρεώσεις και το προσδόκιμο ζωής ήταν αισθητά χαμηλότερο.

Σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική. Οι περισσότεροι δημιουργούν οικογένεια σε μεγαλύτερη ηλικία, ενώ οι γονείς τους ζουν περισσότερο χάρη στις εξελίξεις της ιατρικής και της φαρμακευτικής περίθαλψης. Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες κοινωνικές κατακτήσεις των τελευταίων δεκαετιών. Ταυτόχρονα όμως δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα: δύο γενιές εξαρτώνται από τους ίδιους ανθρώπους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Ένας σαραντάρης μπορεί να πηγαίνει το πρωί το παιδί του στον παιδικό σταθμό και το απόγευμα να συνοδεύει τη μητέρα του σε μια ιατρική εξέταση. Μπορεί να σχεδιάζει τις καλοκαιρινές διακοπές της οικογένειας και παράλληλα να αναζητά μια λύση φροντίδας για έναν ηλικιωμένο γονέα. Μπορεί να προσπαθεί να εξελιχθεί επαγγελματικά, γνωρίζοντας ότι το παραμικρό απρόοπτο θα επηρεάσει ολόκληρη την οικογενειακή ισορροπία.

Η πίεση δεν προέρχεται από μία μόνο πηγή. Προκύπτει από τη συσσώρευση πολλών διαφορετικών ευθυνών που συνυπάρχουν καθημερινά.

Η γενιά που μεγάλωσε μέσα στις κρίσεις

Σαν να μην έφταναν οι οικογενειακές υποχρεώσεις, η συγκεκριμένη γενιά ενηλικιώθηκε σε μια περίοδο συνεχών ανατροπών.

Στην Ελλάδα γνώρισε τη μεγάλη οικονομική κρίση, την πολυετή ύφεση, τη μείωση των εισοδημάτων και τις αλλαγές στην αγορά εργασίας. Στη συνέχεια ήρθαν η πανδημία, η ενεργειακή κρίση, ο πληθωρισμός και η εκτόξευση του κόστους ζωής. Τα τελευταία χρόνια προστέθηκαν οι ολοένα συχνότερες φυσικές καταστροφές, οι κυβερνοκίνδυνοι και ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα.

Για τους περισσότερους σαραντάρηδες και πενηντάρηδες σήμερα, η σταθερότητα δεν αποτελεί πραγματικότητα. Αποτελεί ζητούμενο.

Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη διαφορά της Sandwich Generation από τις προηγούμενες γενιές. Δεν καλείται να αντιμετωπίσει μία μεγάλη κρίση στη διάρκεια της ζωής της. Καλείται να λειτουργεί μέσα σε ένα περιβάλλον όπου οι κρίσεις διαδέχονται η μία την άλλη και η αβεβαιότητα μοιάζει να έχει γίνει μόνιμο χαρακτηριστικό της καθημερινότητας.

Το πραγματικό βάρος δεν αποτυπώνεται στους αριθμούς

Συχνά όταν συζητάμε για το κόστος ζωής αναφερόμαστε στον πληθωρισμό, στα ενοίκια ή στις τιμές των τροφίμων. Όμως υπάρχει ένα διαφορετικό κόστος, πολύ πιο δύσκολο να μετρηθεί. 

Είναι το κόστος της ευθύνης. Η συνεχής προσπάθεια να μη λείψει τίποτα από τα παιδιά. Η αγωνία να εξασφαλιστεί αξιοπρεπής φροντίδα για τους γονείς. Η ανάγκη να διατηρηθεί η επαγγελματική απόδοση σε υψηλά επίπεδα, ακόμη και όταν η προσωπική ζωή απαιτεί ολοένα περισσότερο χρόνο.

Πολλοί άνθρωποι αυτής της γενιάς δεν αισθάνονται ότι πιέζονται επειδή εργάζονται πολύ. Αισθάνονται ότι πιέζονται επειδή δεν έχουν το περιθώριο να αποτύχουν. Πίσω από κάθε προσωπική τους απόφαση βρίσκονται άνθρωποι που βασίζονται σε αυτούς.
Και αυτή η αίσθηση ευθύνης είναι ίσως το μεγαλύτερο ψυχολογικό φορτίο της εποχής μας.

Η νέα έννοια της οικονομικής ασφάλειας

Παλιότερα, η οικονομική ασφάλεια ταυτιζόταν σχεδόν αποκλειστικά με το εισόδημα. Όσο μεγαλύτερος ήταν ο μισθός ή οι αποταμιεύσεις, τόσο μεγαλύτερη ήταν και η αίσθηση σταθερότητας.

Σήμερα η εξίσωση έχει αλλάξει. Μια οικογένεια μπορεί να διαθέτει ικανοποιητικό εισόδημα και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεται ευάλωτη. Ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας, μια μεγάλη ζημιά στην κατοικία, μια μακρά περίοδος απουσίας από την εργασία ή μια απρόβλεπτη ανάγκη φροντίδας ενός ηλικιωμένου γονέα αρκούν για να ανατρέψουν έναν οικογενειακό προϋπολογισμό που μέχρι χθες έμοιαζε απόλυτα διαχειρίσιμος.

Γι’ αυτό και ολοένα περισσότεροι ειδικοί μιλούν πλέον όχι μόνο για οικονομική ανάπτυξη, αλλά για οικονομική ανθεκτικότητα, δηλαδή για την ικανότητα ενός νοικοκυριού να απορροφά τους κραδασμούς όταν η ζωή δεν εξελίσσεται σύμφωνα με το σχέδιο.

Για τη Sandwich Generation, ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη δεξιότητα του 21ου αιώνα.

Ανήκετε στη Sandwich Generation;

Η καθημερινότητά σας ίσως να μοιάζει περισσότερο απ’ όσο νομίζετε με αυτήν της Sandwich Generation.
Απαντήστε στις παρακάτω ερωτήσεις:

✓ Έχετε παιδιά που εξακολουθούν να εξαρτώνται οικονομικά ή πρακτικά από εσάς;

✓ Οι γονείς
σας είναι άνω των 65 ετών και χρειάζονται ολοένα περισσότερη φροντίδα ή υποστήριξη;

✓ Εξυπηρετείτε στεγαστικό δάνειο ή άλλες σημαντικές οικονομικές υποχρεώσεις;

✓ Έχετε αναβάλει προσωπικά σχέδια ή έξοδα επειδή προέκυψαν ανάγκες των παιδιών ή των γονιών σας;

✓ Σας ανησυχεί ότι ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας ή μια μεγάλη ζημιά στην κατοικία θα μπορούσε να ανατρέψει τον οικογενειακό σας προϋπολογισμό;

Αν απαντήσατε «ναι» στις περισσότερες ερωτήσεις, πιθανότατα ανήκετε στη Sandwich Generation. Πρόκειται για τη γενιά που καλείται να στηρίζει ταυτόχρονα δύο διαφορετικές γενιές, ισορροπώντας καθημερινά ανάμεσα στην οικογένεια, την εργασία και την οικονομική ασφάλεια. 

Από την αβεβαιότητα στην ανθεκτικότητα

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αλλάζει σταδιακά και ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την έννοια της ασφάλειας.

Για πολλές δεκαετίες, η οικονομική προστασία μιας οικογένειας βασιζόταν κυρίως στην αποταμίευση. Η λογική ήταν απλή: αποταμιεύεις σήμερα για να μπορέσεις να αντιμετωπίσεις τις δυσκολίες τού αύριο. Η αποταμίευση εξακολουθεί να αποτελεί θεμέλιο της οικονομικής σταθερότητας. Ωστόσο, στη σημερινή πραγματικότητα, ακόμη και ένα καλά οργανωμένο νοικοκυριό μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με γεγονότα των οποίων το κόστος ξεπερνά κατά πολύ τις οικονομικές του δυνατότητες.
Μια νοσηλεία, μια φυσική καταστροφή, μια μακροχρόνια αποχή από την εργασία ή μια μεγάλη ζημιά στην κατοικία δεν δοκιμάζουν μόνο τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Δοκιμάζουν τον ίδιο τον σχεδιασμό μιας ζωής.
Κάπου εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία η έννοια της μεταφοράς του κινδύνου. Πρόκειται για μια βασική οικονομική αρχή, σύμφωνα με την οποία ένα νοικοκυριό δεν χρειάζεται να επωμίζεται μόνο του το πλήρες οικονομικό βάρος κάθε απρόβλεπτου γεγονότος. Μέσω της ασφάλισης, μέρος αυτού του κινδύνου μεταφέρεται σε έναν οργανισμό που έχει ακριβώς αυτόν τον ρόλο: να διαχειρίζεται συλλογικά τους κινδύνους πολλών ανθρώπων και να στηρίζει οικονομικά όσους βρεθούν αντιμέτωποι με μια δύσκολη στιγμή.

Αυτός είναι, άλλωστε, ο πυρήνας της ασφαλιστικής ιδέας εδώ και αιώνες. Όχι να εξαφανίσει τον κίνδυνο –κάτι τέτοιο είναι αδύνατο– αλλά να περιορίσει τις οικονομικές συνέπειές του.

Η αξία της πρόληψης

Ταυτόχρονα, αλλάζει και ο ίδιος ο ρόλος των ασφαλιστικών εταιρειών.

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, η σχέση του ασφαλισμένου με την εταιρεία του ξεκινούσε συνήθως όταν είχε ήδη συμβεί μια ζημιά. Σήμερα, η φιλοσοφία μετατοπίζεται σταδιακά προς την πρόληψη.

Προγράμματα προληπτικών εξετάσεων, υπηρεσίες τηλεϊατρικής, ψηφιακές εφαρμογές παρακολούθησης της υγείας, οδική βοήθεια, υπηρεσίες υποστήριξης κατοικίας, ακόμη και λύσεις που βοηθούν νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις να προστατευθούν από κυβερνοεπιθέσεις, αποτελούν πλέον μέρος ενός οικοσυστήματος υπηρεσιών που ξεπερνά κατά πολύ την παραδοσιακή εικόνα του ασφαλιστηρίου συμβολαίου.

Η αλλαγή αυτή δεν είναι τυχαία. Αντανακλά τις ανάγκες μιας κοινωνίας που αναζητά όχι μόνο αποζημίωση έπειτα από μια κρίση, αλλά και τρόπους να μειώσει την πιθανότητα ή τις επιπτώσεις της.

Για τη Sandwich Generation, η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Όταν ο χρόνος είναι περιορισμένος και οι ευθύνες πολλές, κάθε υπηρεσία που προλαμβάνει ένα πρόβλημα ή απλοποιεί τη διαχείρισή του μεταφράζεται σε κάτι πολύ πιο πολύτιμο από χρήματα: σε χρόνο, ηρεμία και αίσθηση ελέγχου.

Η ασφάλιση ως επένδυση στη συνέχεια της ζωής

Ίσως το μεγαλύτερο λάθος που κάνουμε όταν μιλάμε για την ιδιωτική ασφάλιση είναι ότι την αντιμετωπίζουμε αποκλειστικά ως μια ακόμη μηνιαία δαπάνη.

Στην πραγματικότητα, η αξία της γίνεται αντιληπτή μόνο όταν αναρωτηθούμε τι διακυβεύεται αν δεν υπάρχει.

Δεν αγοράζουμε ένα ασφαλιστήριο επειδή περιμένουμε ότι θα συμβεί κάτι κακό. Το επιλέγουμε επειδή θέλουμε, αν συμβεί, να μη χρειαστεί να αλλάξουμε όσα χτίσαμε με κόπο. Να μη χρειαστεί να διακόψουμε τις σπουδές ενός παιδιού για να καλυφθούν έκτακτα έξοδα. Να μη δούμε τις αποταμιεύσεις μιας ζωής να εξανεμίζονται από μια μεγάλη ζημιά στο σπίτι. Να μη βρεθούμε αντιμέτωποι με δύσκολα διλήμματα τη στιγμή που η οικογένεια μας χρειάζεται περισσότερο.

Με αυτή την έννοια, η ιδιωτική ασφάλιση δεν προστατεύει μόνο περιουσιακά στοιχεία ή εισοδήματα. Προστατεύει τη συνέχεια της καθημερινότητας. Τη δυνατότητα μιας οικογένειας να συνεχίσει να λειτουργεί, ακόμη και όταν η ζωή βάζει απρόβλεπτα εμπόδια.

Η νέα πολυτέλεια

Συχνά συνδέουμε την ευημερία με μεγαλύτερα σπίτια, καλύτερα αυτοκίνητα ή υψηλότερα εισοδήματα. Ίσως όμως η μεγαλύτερη πολυτέλεια της εποχής μας να είναι κάτι διαφορετικό. Να γνωρίζεις ότι μπορείς να αντέξεις ένα σοβαρό απρόοπτο χωρίς να ανατραπεί ολόκληρη η ζωή σου.

Για τη Sandwich Generation, η πραγματική ασφάλεια δεν βρίσκεται στην ψευδαίσθηση ότι όλα θα εξελιχθούν ιδανικά. Βρίσκεται στη βεβαιότητα ότι, ακόμη κι αν τα πράγματα δεν πάνε σύμφωνα με το σχέδιο, η οικογένεια θα έχει τα μέσα να συνεχίσει να προχωρά.

Αυτός είναι ίσως και ο λόγος που η συζήτηση γύρω από την ιδιωτική ασφάλιση αλλάζει. Δεν αφορά πλέον μόνο συμβόλαια, αποζημιώσεις ή οικονομικά προϊόντα. Αφορά την ανθεκτικότητα των ανθρώπων, των οικογενειών και, τελικά, της ίδιας της κοινωνίας.

Σε μια εποχή όπου οι ευθύνες πολλαπλασιάζονται και η αβεβαιότητα αποτελεί μέρος της καθημερινότητας, η μεγαλύτερη αξία δεν είναι να μπορείς να προβλέψεις το μέλλον.

Είναι να έχεις προετοιμαστεί γι’ αυτό.

Για τη γενιά που μεγαλώνει παιδιά, στηρίζει τους γονείς της και προσπαθεί να κρατήσει όρθια την καθημερινότητά της, αυτή η προετοιμασία δεν αποτελεί πολυτέλεια. Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες επενδύσεις στη σταθερότητα και στην ποιότητα ζωής ολόκληρης της οικογένειας. 

Γιατί η Sandwich Generation «μεγαλώνει»;

Τρεις μεγάλες κοινωνικές αλλαγές εξηγούν γιατί ολοένα περισσότεροι άνθρωποι ανήκουν σήμερα στη λεγόμενη Sandwich Generation:

• Ζούμε περισσότερο. Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής σημαίνει ότι πολλοί ηλικιωμένοι γονείς χρειάζονται φροντίδα για περισσότερα χρόνια.

• Δημιουργούμε οικογένεια αργότερα. Οι περισσότεροι αποκτούν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία σε σχέση με προηγούμενες γενιές, με αποτέλεσμα να συνυπάρχουν για μεγαλύτερο διάστημα οι ανάγκες των παιδιών και των ηλικιωμένων γονιών.

• Το κόστος ζωής αυξάνεται. Στέγαση, εκπαίδευση, υγεία και καθημερινές δαπάνες απορροφούν ολοένα μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού εισοδήματος, αφήνοντας μικρότερα περιθώρια για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων γεγονότων. 

Πηγή: https://www.lifo.gr/thegoodlifo/good-living/sandwich-generation-pos-i-asfalisi-aposympiezei-ti-genia-poy-stirizei-toys