Οι ψηφιακές οθόνες στα οχήματα "φέρνουν" ατυχήματα

Η απόσπαση προσοχής εμπλέκεται σε ένα στα τρία τροχαία ατυχήματα είτε ως άμεση αιτία είτε ως συντελεστικός παράγοντας. Ο σχεδιασμός της διεπαφής οθόνης αφής εντός του οχήματος παίζει καθοριστικό ρόλο στο πόση ώρα ο οδηγός απομακρύνει το βλέμμα του από τον δρόμο. Όταν το βλέμμα απομακρύνεται από τον δρόμο για περισσότερο από δύο δευτερόλεπτα, ο κίνδυνος ατυχήματος αυξάνεται σημαντικά. Το πρόβλημα δεν έγκειται στην ίδια την οθόνη αφής, αλλά στον τρόπο με τον οποίο υλοποιούνται οι διάφορες λειτουργίες στο εσωτερικό του οχήματος. Αυτό ήταν το βασικό συμπέρασμα ερευνητικού προγράμματος που διεξήγαγε το AZT (Allianz Center for Technology) με αφορμή το «Allianz Motor Day».

Ο Δρ. Christian Sahr, Διευθύνων Σύμβουλος του AZT (Allianz Center for Technology), επισημαίνει: «Η ασφαλής λειτουργία του οχήματος απαιτεί δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με το ποιες λειτουργίες πρέπει να ελέγχονται μέσω φυσικών διακοπτών και ποιες μέσω οθόνης αφής. Παράλληλα, τα επιστημονικά πορίσματα για την αλληλεπίδραση ανθρώπου-μηχανής θα πρέπει να εφαρμόζονται με συνέπεια στον σχεδιασμό των διεπαφών οθόνης αφής, ώστε να ελαχιστοποιείται η απόσπαση της προσοχής του οδηγού από την κυκλοφοριακή κατάσταση».

Τα αποτελέσματα μιας διεθνούς έρευνας που διεξήχθη σε εννέα χώρες επιβεβαιώνουν επίσης τη σημασία του θέματος: το 79% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι η τεχνολογία εντός των οχημάτων έχει επιδεινώσει το πρόβλημα της απόσπασης προσοχής τα τελευταία χρόνια, ενώ το 53% αξιολογεί τον γενικό κίνδυνο απόσπασης προσοχής ως υψηλό ή πολύ υψηλό. Το 73% των οδηγών που προκάλεσαν ατύχημα τα τελευταία τρία χρόνια θεωρούν την απόσπαση προσοχής ως βέβαιη ή πιθανή αιτία. Κατά συνέπεια, υπάρχει έντονη επιθυμία για απλούστερο χειρισμό: περίπου τα δύο τρίτα των συμμετεχόντων (65%) θα προτιμούσαν συμβατικά χειριστήρια, όπως κουμπιά ή περιστροφικούς διακόπτες, για ορισμένες λειτουργίες, αντί για τον χειρισμό αποκλειστικά μέσω οθόνης αφής. Με τη συμμετοχή ειδικών από τον ακαδημαϊκό χώρο, τη βιομηχανία και τον πολιτικό στίβο, συζητήθηκαν τα ερευνητικά πορίσματα καθώς και διάφορες πτυχές του ζητήματος της απόσπασης της προσοχής. Παράλληλα, εντοπίστηκαν τρεις βασικοί τομείς δράσης για τον περιορισμό της απόσπασης της προσοχής στα σύγχρονα, ψηφιακά αυτοκίνητα:

1. Κατασκευαστές οχημάτων: Οι σχετικές λειτουργίες πρέπει να είναι εύκολα προσβάσιμες και να μπορούν να χρησιμοποιηθούν ανά πάσα στιγμή – για παράδειγμα, και μέσω φυσικών διακοπτών.

Οι κατασκευαστές οχημάτων οφείλουν να ευθυγραμμίζουν σταθερά τις φιλοσοφίες χειρισμού των οχημάτων τους με τις απαιτήσεις των πραγματικών συνθηκών οδήγησης. Λειτουργίες κρίσιμης σημασίας για την ασφάλεια –όπως οι υαλοκαθαριστήρες, τα φλας, τα φώτα πορείας και μεγάλης σκάλας, τα φώτα αλάρμ, καθώς και η θέρμανση και η απόψυξη του παρμπρίζ– πρέπει να είναι προσβάσιμες άμεσα και με διαισθητικό τρόπο. Τα χειριστήρια πρέπει να παραμένουν διαθέσιμα ανά πάσα στιγμή, είτε μέσω φυσικών διακοπτών είτε μέσω σαφώς καθορισμένων και διαρκώς προσβάσιμων σημείων στην οθόνη αφής. Αυτό μειώνει τον χρόνο που απαιτείται για την αναζήτηση μιας λειτουργίας, διασφαλίζει ότι το βλέμμα του οδηγού παραμένει στον δρόμο και διευκολύνει τον χειρισμό οχημάτων με τα οποία ο οδηγός δεν είναι εξοικειωμένος. Στην Ευρώπη, ο οργανισμός Euro NCAP επιβραβεύει ήδη σχεδιαστικές λύσεις που παρέχουν άμεση πρόσβαση σε σημαντικές λειτουργίες, αντί να τις «κρύβουν» μέσα σε μενού.

2. Το ρυθμιστικό πλαίσιο και οι μηχανισμοί επιβολής πρέπει να συμβαδίζουν με την ψηφιοποίηση.

Οι ρυθμιστικές αρχές και οι φορείς επιβολής του νόμου οφείλουν να αντιμετωπίσουν το ζήτημα της απόσπασης της προσοχής με συστηματικό τρόπο, ξεκινώντας από την τυποποιημένη συλλογή δεδομένων. Η θέσπιση αποτελεσματικών κανονισμών, η επιβολή τους και η χρήση τεχνολογιών για την παρακολούθηση της απόσπασης της προσοχής μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη επικίνδυνων συμπεριφορών, στην καλύτερη κατανόηση του προβλήματος και στη μείωση των ατυχημάτων που οφείλονται σε αυτόν τον παράγοντα. Καθώς τα οχήματα γίνονται όλο και πιο ψηφιακά, το νομικό πλαίσιο και τα μέτρα επιβολής πρέπει επίσης να εξελίσσονται, λαμβάνοντας υπόψη τις νέες αιτίες απόσπασης της προσοχής.

3. Οι οδηγοί φέρουν τη βασική ευθύνη.

Παρά την τεχνολογική υποστήριξη, η προσοχή του οδηγού παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας για την ασφάλεια. Στη Γερμανία, το 87% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η κύρια ευθύνη για την αποφυγή της απόσπασης της προσοχής βαρύνει τους ίδιους. Τα συστήματα υποβοήθησης οδηγού μπορούν να προσφέρουν βοήθεια, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τον οδηγό. Ως εκ τούτου, η ενημέρωση, η εκπαίδευση των οδηγών και η χρήση αποτελεσματικών προειδοποιητικών σημάτων εντός του οχήματος αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία, προκειμένου να ενισχυθεί ουσιαστικά και μόνιμα η συνειδητοποίηση των κινδύνων που απορρέουν από την απόσπαση της προσοχής.