Parenthood risk management: Τι φοβούνται σήμερα οι νέοι γονείς;

Το να γίνεσαι γονιός ήταν πάντα μια πράξη αγάπης, ευθύνης και αβεβαιότητας. Σήμερα, όμως, η αβεβαιότητα μοιάζει να έχει πολλαπλασιαστεί. Οι νέοι γονείς δεν ανησυχούν μόνο για το αν το παιδί τους θα είναι υγιές, χαρούμενο και ασφαλές. Ανησυχούν για το περιβάλλον μέσα στο οποίο θα μεγαλώσει: για την υγεία του, την ψυχική του ισορροπία, το κόστος ζωής, την εκπαίδευση, την ψηφιακή έκθεση, την κλιματική κρίση και την οικονομική αντοχή της οικογένειας.

Του Νίκου Μωράκη, (Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο insurancemag vol3 της LiFO)

Αν κάποτε η γονεϊκότητα συνδεόταν κυρίως με την καθημερινή φροντίδα, σήμερα μοιάζει όλο και περισσότερο με άσκηση διαχείρισης κινδύνων. Όχι με την ψυχρή έννοια ενός επιχειρηματικού σχεδίου, αλλά με την πιο ανθρώπινη εκδοχή της: πώς προστατεύεις ένα παιδί σε έναν κόσμο που αλλάζει γρηγορότερα από όσο μπορείς να προβλέψεις;

Οι έρευνες δείχνουν ότι οι φόβοι των γονιών έχουν μετατοπιστεί. Σύμφωνα με το Pew Research Center, τέσσερις στους δέκα γονείς στις ΗΠΑ δηλώνουν πολύ ή εξαιρετικά ανήσυχοι ότι το παιδί τους μπορεί κάποια στιγμή να αντιμετωπίσει άγχος ή κατάθλιψη, ενώ ακολουθούν ανησυχίες για το bullying και τη σωματική ασφάλεια των παιδιών. Η ψυχική υγεία, δηλαδή, βρίσκεται πλέον στην κορυφή των γονεϊκών φόβων.

Η UNICEF, από την πλευρά της, κατέγραψε το 2025 επιδείνωση στην ευημερία των παιδιών σε πολλές πλούσιες χώρες μετά την πανδημία, με πιέσεις στη σχολική επίδοση, την ψυχική και τη σωματική υγεία. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η ανησυχία των γονιών δεν είναι υπερβολική. Αντανακλά μια πραγματικότητα στην οποία τα παιδιά μεγαλώνουν μέσα σε ένα πιο σύνθετο και απαιτητικό περιβάλλον.

Παράλληλα, ο οικονομικός παράγοντας αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα. Η ανατροφή ενός παιδιού δεν είναι μόνο συναισθηματική ευθύνη, είναι και μια μακροχρόνια οικονομική δέσμευση. Στέγαση, διατροφή, εκπαίδευση, υγεία, δραστηριότητες, μετακινήσεις και τεχνολογία απορροφούν σημαντικό μέρος του οικογενειακού εισοδήματος.

Σε αυτό το πλαίσιο, ακόμη και ένα νοικοκυριό που μέχρι χθες ένιωθε οικονομικά ασφαλές μπορεί να πιεστεί σοβαρά από ένα απρόοπτο γεγονός.
Αυτό είναι το νέο τοπίο της γονεϊκότητας: οι γονείς δεν φοβούνται μόνο το μεγάλο κακό. Φοβούνται το ντόμινο που μπορεί να προκαλέσει ένα απρόοπτο. Μια νοσηλεία, μια σοβαρή διάγνωση, μια απώλεια εισοδήματος, ένα ατύχημα ή η ξαφνική απώλεια ενός γονέα δεν είναι μόνο προσωπικά γεγονότα. Είναι γεγονότα που μπορούν να αλλάξουν την οικονομική πορεία μιας οικογένειας.

Εδώ αρχίζει η ουσιαστική συζήτηση για το λεγόμενο parenthood risk management. Όχι ως προσπάθεια να ελέγξει κανείς τα πάντα –κάτι τέτοιο είναι αδύνατο– αλλά ως μια πιο ώριμη στάση απέναντι στην ευθύνη. Ο γονιός δεν μπορεί να προβλέψει το μέλλον. Μπορεί, όμως, να δημιουργήσει δικλείδες ασφαλείας.
Σε αυτό το σημείο, η ασφάλιση υγείας παιδιών αποκτά έναν πολύ συγκεκριμένο ρόλο. Δεν είναι απλώς ένα ακόμη ασφαλιστικό προϊόν. Είναι ένας τρόπος να διασφαλίζει η οικογένεια πρόσβαση σε ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας, ταχύτερη διάγνωση, δυνατότητα επιλογής γιατρού ή νοσηλευτικού ιδρύματος και περιορισμό της οικονομικής επιβάρυνσης σε περίπτωση σοβαρού περιστατικού.

Η αξία της δεν βρίσκεται μόνο στην αποζημίωση. Βρίσκεται στην αίσθηση ότι, όταν προκύψει κάτι δύσκολο, οι γονείς δεν θα χρειαστεί να πάρουν αποφάσεις υπό συνθήκες πανικού, οικονομικής πίεσης και έλλειψης χρόνου. Γιατί όταν πρόκειται για την υγεία ενός παιδιού, ο χρόνος, η πρόσβαση και η ψυχραιμία είναι κρίσιμα στοιχεία.

Από την 1η Ιανουαρίου 2025, μάλιστα, τα συμβόλαια υγείας για παιδιά έως 18 ετών απαλλάσσονται από τον φόρο ασφαλίστρων 15%. Σε οικογενειακά ή ομαδικά συμβόλαια, η μείωση εφαρμόζεται αναλογικά με τον αριθμό των ανήλικων μελών που καλύπτονται. Πρόκειται για μια παρέμβαση που αναγνωρίζει έμμεσα ότι η ασφαλιστική κάλυψη των παιδιών δεν είναι πολυτέλεια αλλά μέρος της ευρύτερης προστασίας της οικογένειας.

Υπάρχει όμως και μια ακόμη πιο δύσκολη συζήτηση, την οποία οι περισσότεροι γονείς αποφεύγουν. Όχι επειδή δεν τη θεωρούν σημαντική, αλλά επειδή είναι συναισθηματικά βαριά: τι θα συμβεί οικονομικά στα παιδιά αν χαθεί πρόωρα ένας γονέας;

Η ασφάλιση ζωής αγγίζει ακριβώς αυτό το σημείο. Και γι’ αυτό χρειάζεται να μιλάμε γι’ αυτήν με μεγάλη προσοχή. Δεν είναι ένα προϊόν που «πουλάει» φόβο. Είναι μια πράξη ευθύνης απέναντι σε όσους θα συνεχίσουν να ζουν αν εμείς λείψουμε.

Για έναν νέο γονιό, η ασφάλιση ζωής δεν αφορά τον ίδιο. Αφορά τα παιδιά του. Αφορά τη δυνατότητα να συνεχίσουν να σπουδάζουν, να μένουν στο σπίτι τους, να διατηρήσουν ένα επίπεδο ζωής και να μη βρεθούν, μαζί με την απώλεια, αντιμέτωπα και με μια οικονομική κατάρρευση.

Κανένα ασφαλιστήριο δεν μπορεί να αντικαταστήσει έναν γονέα. Μπορεί όμως να προστατεύσει τα παιδιά από το να προστεθεί στην απώλεια και η ανασφάλεια για το αύριο. Και αυτή είναι ίσως η πιο καθαρή μορφή γονικής πρόνοιας: να φροντίζεις όχι μόνο για όσα μπορείς να προσφέρεις όσο είσαι παρών, αλλά και για τη σταθερότητα που θα χρειαστούν οι άνθρωποι που αγαπάς αν κάποια στιγμή δεν είσαι.

Το parenthood risk management δεν είναι απαισιοδοξία. Είναι αγάπη με σχέδιο. Είναι η αναγνώριση ότι η γονεϊκότητα δεν τελειώνει στην καθημερινή φροντίδα, στο σχολείο, στο φαγητό, στις αγκαλιές και στις μικρές θυσίες. Περιλαμβάνει και τις αποφάσεις που προστατεύουν το μέλλον μιας οικογένειας από εκείνα που κανείς δεν θέλει να σκέφτεται αλλά όλοι οφείλουμε να έχουμε προβλέψει.

Οι νέοι γονείς σήμερα έχουν πολλούς λόγους να φοβούνται. Έχουν όμως και περισσότερα εργαλεία από ποτέ για να μετατρέψουν τον φόβο σε προετοιμασία. Και ίσως αυτή να είναι η πιο σύγχρονη εκδοχή της γονικής ευθύνης: όχι να υποσχεθείς στο παιδί σου ότι δεν θα συμβεί ποτέ τίποτα κακό αλλά να έχεις φροντίσει ώστε, αν συμβεί, να μη χαθεί μαζί του και η σταθερότητα της ζωής του.