Η Βιωσιμότητα και ο Επιχειρηματικός Πολιτισμός του καθήκοντος

Η Βιώσιμη Εξέλιξη κάθε επιχείρησης είναι μια ευρύτερη κοσμική υπόθεση, που δεν ορίζεται ούτε ως επιβίωση ούτε ως επιβεβαίωση επιχειρηματικής οντότητας με βάση τα μεγέθη και τη θέση του brand στο ράφι. Πρόκειται για τη διαρκώς ανανεούμενη δημιουργική έκφραση της επιχειρηματικής αγωνίας για τη λειτουργική ένταξη του μέρους στο όλον, της μονάδας στο σύνολο, δηλαδή για τον διάλογο μιας επιχείρησης με τον κόσμο. Συνεπώς, σηματοδοτεί για την επιχείρηση μια πολυεπίπεδη σχέση με ό,τι την περιέχει: με το φυσικό, το διακυβερνητικό, το οικονομικό και εν τέλει το κοινωνικό περιβάλλον.

Έχω την πεποίθηση πως είναι θεμέλιο Βιωσιμότητας για τις επιχειρήσεις, πέρα από συστήματα κανονιστικών συμμορφώσεων και τεχνικών απαιτήσεων, να κτίζουν πάνω στην κουλτούρα ενός ολιστικού Επιχειρηματικού Πολιτισμού, να γίνονται φορείς και υποστηρικτές μιας πολιτικής αρετής με συναίσθηση ιερού καθήκοντος, που να υπερβαίνει τις διαδικασίες τοποθέτησης στην αγορά. Επιχειρήσεις που εκφράζουν αυτή την κουλτούρα στην πράξη είναι, κατά την εκτίμησή μου, οι πραγματικά Ενεργοί Εταιρικοί Πολίτες. 

Με μια ανάλογη αντίληψη και νοοτροπία των επιχειρήσεων, ελπίζω στη Βιωσιμότητα που θα μετατοπίζει το επίκεντρο του πρακτικού ενδιαφέροντός των από την επίτευξη μεγαλύτερης κερδοφορίας στην ευημερία όλων των ανθρώπων, χωρίς διακρίσεις. Μια τέτοια προσέγγιση προϋποθέτει “θυσίες” σε βραχυπρόθεσμους στόχους “Βιώσιμης Ανάπτυξης” υπέρ μιας μεσο-μακροπρόθεσμης προοπτικής για Βιώσιμη Εξέλιξη (σχετικό άρθρο μου: https://www.kathimerini.gr/culture/564522481/pos-allazei-o-kosmos-gia-mia-viosimi-exelixi/). Αναφέρομαι σε αλλαγή που προϋποθέτει και την ανάδειξη μιας νέας γενιάς συνετών ηγετών - διανοητών, εμπνευσμένων, ικανών και αποφασισμένων να αναλάβουν υπεύθυνα -όχι μόνον για τους μετόχους, αλλά πρωτίστως για την κοινωνία και το φυσικό περιβάλλον- το επιχειρηματικό πηδάλιο. Τα βήματα για κάθε εξελικτική αλλαγή είναι, πρωτίστως, ζήτημα πνευματικής ετοιμότητας στην ηγεσία.

Η Βιωσιμότητα είναι αναμφισβήτητα μονόδρομος. Όμως, στο δρόμο μας προς τη Βιωσιμότητα, μήπως έχουμε ξεχάσει πίσω μας μια απαραίτητη αποσκευή, την αρχαιοελληνική έννοια της ευθύνης; Από τις αρχές του 21ου αιώνα, όταν υπήρχε ένα κίνημα ρομαντικών ιδεών και πρακτικού ενδιαφέροντος για Επιχειρηματική Κοινωνική Ευθύνη, έως σήμερα -στην εποχή των κριτηρίων ESG με τη λογοδοσία λάστιχο- πού έχουμε φθάσει;

Μπορούμε να χαμογελάμε με ειλικρίνεια και ικανοποίηση στα πολλά εγχώρια και διεθνή συνέδρια Sustainability, μέσα σε ένα παγκόσμιο δράμα για τον άνθρωπο και το περιβάλλον που εξελίσσεται συνεχώς προς το χειρότερο; Μπορούμε ως επιχειρηματικοί οργανισμοί, κριτικά και πρακτικά ως Ενεργοί Εταιρικοί Πολίτες, να σταθούμε απέναντι σε κάθε συγκεντρωμένη ισχύ υπερφίαλου και αυταρχικού δεσποτισμού, καθώς και τεραστίων απροσώπων συμφερόντων και μηχανισμών που λαμβάνουν επιχειρηματικές διαστάσεις τρόμου; Ή αυτό είναι δουλειά για αντισυστημικούς και ακτιβιστές στο άλλο άκρο αιώρησης του εκκρεμούς;

Μπορούμε να ξαναδούμε στο επιχειρείν και να επανεκτιμήσουμε, πέρα από δεσμεύσεις επί χάρτου, την απτή συνεισφορά στους παγκόσμιους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης με ορίζοντα το 2030 -που επί της αρχής, παραμένουν σπουδαία διακήρυξη και μοναδικό εργαλείο- ως Εξέλιξη με ουσιαστική απόδοση αποτελεσμάτων στη διαχείριση των ανθρωπιστικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων; Και κατά πόσον αυτή η όποια συνεισφορά απεικάζει την εταιρική κουλτούρα, έναν Επιχειρηματικό Πολιτισμό με κοινωνικό, περιβαλλοντικό και διακυβερνητικό αντίκρισμα;

Στην ΕΕ, οι επιχειρήσεις έχουν το σημαντικό μερίδιο ευθύνης που τους αναλογεί στην προβληματική εικόνα προσέγγισης των Στόχων που δίνει η Eurostat με εκτιμήσεις πενταετίας (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/wdn-20260603-1). Περισσσότερο, στη στασιμότητα των Συνεργασιών για την επίτευξη των Στόχων (SDG17) και στην απομάκρυνση από τον Στόχο για το νερό (SDG6) -με λειψυδρία και κακή ποιότητα-, ενώ παρατηρείται μεγάλη υστέρηση προόδου ως προς τους Στόχους σε σημαντικούς τομείς όπως η ειρήνη, η δικαιοσύνη και οι ισχυροί θεσμοί (SDG16), η υγεία (SDG3), η δράση για το κλίμα (SDG13) και για τη ζωή στη θάλασσα (SDG14), η μετάβαση σε φθηνή και καθαρή ενέργεια (SDG7), οι βιώσιμες πόλεις και κοινότητες (SDG11) και η αντιμετώπιση της φτώχειας (SDG1).

Στην Ελλάδα ειδικότερα, με συντριπτική την πλειονότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που βρίσκονται σε μεγάλο ποσοστό μπροστά στο φάσμα της επιβίωσης με τη “Βιώσιμη Ανάπτυξη” να ακούγεται γι’ αυτές ως μεταφυσική προοπτική, οι “στρατηγικές” για την κοινωνία, το περιβάλλον και τη διακυβέρνηση δεν χωρούν στους καθημερινούς λογαριασμούς των. Ένα μεγάλο μέρος της Επιχειρηματικής Ευθύνης της ελίτ των μεγάλων επιχειρήσεων θα μπορούσε να αφορά και στη συνεργατική υποστήριξη της Βιωσιμότητας των ΜμΕ: ιδού ένας Επιχειρηματικός Πολιτισμός καθήκοντος. Αλλά συμβαίνει έτσι ή μήπως το αντίθετο σε συνθήκες ανελέητου, καταδικαστικού ανταγωνισμού και συγκέντρωσης της αγοράς;

Στον τόπο μας, έξω από το κουτί των συνταγών, η επιχειρηματική κοινότητα θα είχε να διδαχθεί πολλά από τον Πολιτισμό, προσβλέποντας σε μια Βιώσιμη Εξέλιξη ελληνικού χαρακτήρα. Επικαλούμαι τον συμβολισμό με την εικαστική διαλεκτική του Γιάννη Ψυχοπαίδη, σε έργο του που έχει εκτεθεί μάλιστα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2003. Το μεγάλο, επιτοίχιο τρίπτυχο “Χρησμός” (κεντρική φωτογραφία) -που θυμίζει σταυρόλεξο- εκτείνεται με θεματικές αναφορές από την κλασική αρχαιότητα έως τη σύγχρονη ιστορία. Περικλείει την τέχνη, την πολιτική και την κοινωνία, προβάλλοντας μια τοπική ταυτότητα μνήμης και παράδοσης, η οποία σε κάθε περίπτωση -και για τις επιχειρήσεις- θα μπορούσε να αποτελεί “χρησμό” Βιωσιμότητας.

(*) Γιάννης Ρούντος: Σύμβουλος-Πρεσβευτής ιδεών και πράξεων για τον Πολιτισμό και την Αειφορία. Πρώην διευθυντικό στέλεχος Εταιρικών Υποθέσεων-Σχέσεων, Επικοινωνίας-Δημοσιότητας και Υπευθυνότητας-Βιωσιμότητας (Interamerican 1994-2021).

Πηγή: epixeiro.gr