Ο ασφαλιστικός κλάδος σήμερα και τα "κλειδιά" της ανάπτυξης

Η ελληνική ασφαλιστική αγορά βρέθηκε τα τελευταία χρόνια αντιμέτωπη με ένα σύνθετο πλέγμα πιέσεων, από τον πληθωρισμό και τις μεταβολές των επιτοκίων έως τις φυσικές καταστροφές. Παρά τις διαδοχικές αναταράξεις, ο κλάδος επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, επιβεβαιώνοντας τον κρίσιμο ρόλο της ιδιωτικής ασφάλισης τόσο για την οικονομία όσο και για την κοινωνική προστασία. Την ίδια στιγμή, στο προσκήνιο βρίσκεται και η ανάγκη έγκαιρης προσαρμογής στο νέο κανονιστικό περιβάλλον, με αιχμή την αναθεωρημένη Οδηγία «Φερεγγυότητα ΙΙ» για ασφαλιστικές και αντασφαλιστικές επιχειρήσεις, η οποία αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από τον Ιανουάριο του 2027.

Διαρκείς προκλήσεις και ενισχυμένος ρόλος για την ασφαλιστική αγορά

Το 2025 εξελίχθηκε σε ακόμη ένα έτος ανόδου για την ελληνική ασφαλιστική αγορά, αλλά και σε μια περίοδο κατά την οποία οι προκλήσεις παρέμειναν έντονες. Είχε προηγηθεί το 2024, χρονιά σταδιακής εξομάλυνσης των συνθηκών, ωστόσο το περιβάλλον εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από ισχυρές πιέσεις που ξεκινούν από την κλιματική αλλαγή και το δημογραφικό και φτάνουν έως τη δημόσια υγεία και τη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων. Καθώς αυτές οι εξελίξεις μετατρέπονται σε απτό οικονομικό βάρος για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κράτος, η συμβολή της ιδιωτικής ασφάλισης αναδεικνύεται ακόμη πιο ουσιαστική. Ενδεικτικά, οι συνολικές αποζημιώσεις του κλάδου διαμορφώθηκαν το 2024 στα €3,7 δισ., οι επενδύσεις στα €18,2 δισ. και το ενεργητικό των ασφαλιστικών εταιρειών στα €22,1 δισ., ενώ η διείσδυση της ασφαλιστικής δραστηριότητας στο ΑΕΠ εκτιμάται στο 2,5% το 2024 από 2,4% ένα χρόνο νωρίτερα.

Η παραγωγή ασφαλίστρων ξεπέρασε τα €6 δισ. το 2025, με ρυθμό ανόδου υψηλότερο από τον πληθωρισμό

Όπως επισημαίνει η Σταματίνα Παντελαίου, Διευθύντρια Οικονομικών Μελετών & Εκδόσεων της ICAP CRIF, η ασφαλιστική παραγωγή τα τελευταία χρόνια αυξάνεται με ρυθμό που υπερβαίνει τον πληθωρισμό. Το 2025 η συνολική παραγωγή ασφαλίστρων ενισχύθηκε κατά 5,6% σε σχέση με το 2024 και, για πρώτη φορά, υπερέβη το όριο των €6 δισ., φτάνοντας τα €6,015 δισ. Στον κλάδο ζωής η παραγωγή διαμορφώθηκε στα €2,81 δισ., σημειώνοντας αύξηση 2,7%, ενώ στις ασφαλίσεις κατά ζημιών ανήλθε στα €3,20 δισ., καταγράφοντας άνοδο 8,3%. Η ενίσχυση στις ασφαλίσεις ζωής συνδέθηκε κυρίως με την αύξηση των προϊόντων ζωής που είναι συνδεδεμένα με επενδύσεις (+5,2%), ενώ στις γενικές ασφαλίσεις καθοριστική ήταν η άνοδος σε επιμέρους κατηγορίες όπως οι ασθένειες (+6,9%), τα χερσαία οχήματα (+11%), η αστική ευθύνη χερσαίων οχημάτων (+6,7%), η βοήθεια (+9,8%) και οι πυρκαγιές και τα στοιχεία της φύσης (+12,4%). Η ανοδική τάση συνεχίστηκε και στις αρχές του 2026, καθώς στο πρώτο δίμηνο του έτους η συνολική παραγωγή ήταν αυξημένη κατά 7,2% έναντι της αντίστοιχης περιόδου του 2025. Υπενθυμίζεται ότι το 2024 η αγορά είχε καταγράψει αύξηση 8% σε σχέση με το 2023, ενώ το 2023 είχε προηγηθεί άνοδος 8,9% έναντι του 2022.

Σε επίπεδο επιχειρήσεων, το 2024 εννέα εταιρείες του κλάδου ζωής ενίσχυσαν την παραγωγή τους, έναντι έξι που εμφάνισαν υποχώρηση. Στις ασφαλίσεις κατά ζημιών, 23 εταιρείες κινήθηκαν ανοδικά, ενώ μόνο τρεις κατέγραψαν μείωση. Η συγκέντρωση της αγοράς παραμένει αισθητά υψηλότερη στον κλάδο ζωής, όπου πέντε εταιρείες συγκέντρωσαν πάνω από το 91% της παραγωγής ασφαλίστρων το 2024. Στον κλάδο ζημιών, οι πέντε μεγαλύτερες εταιρείες κάλυψαν περίπου το 52% της αγοράς την ίδια χρονιά.

Ισχυρή εικόνα στα χρηματοοικονομικά μεγέθη του κλάδου

Με βάση τους ισολογισμούς δείγματος 36 ασφαλιστικών επιχειρήσεων που είναι διαθέσιμοι στη βάση δεδομένων της ICAP CRIF, το συνολικό ενεργητικό του κλάδου αυξήθηκε κατά 3,9% το 2024 σε σύγκριση με το 2023, ενώ τα ίδια κεφάλαια ενισχύθηκαν κατά 3%. Την ίδια περίοδο, τα συνολικά προ φόρου κέρδη κατέγραψαν εντυπωσιακή αύξηση 61,5%.

Από την ανάλυση βασικών χρηματοοικονομικών δεικτών για δείγμα 44 ασφαλιστικών εταιρειών στην περίοδο 2020-2024 προκύπτει ότι ο κλάδος ζημιών εμφανίζει τη μεγαλύτερη μέση αποδοτικότητα ιδίων και απασχολουμένων κεφαλαίων, με 18,6% και 3,1% αντίστοιχα, καθώς και την υψηλότερη μέση γενική ρευστότητα, που διαμορφώνεται στο 7,4. Παράλληλα, παρουσιάζει και τη χαμηλότερη μέση σχέση ξένων προς ίδια κεφάλαια, στο 1,4:1. Στον κλάδο ζωής καταγράφεται η υψηλότερη σχέση ασφαλιστικών προβλέψεων προς σύνολο παθητικού, στο 46,3%, ενώ ο μικτός κλάδος εμφανίζει την υψηλότερη μέση επίδοση ως προς το μικτό και λειτουργικό περιθώριο κέρδους της τελευταίας πενταετίας, με 21,1% και 8,2% αντίστοιχα.

Κεφαλαιακή επάρκεια πάνω από τα ελάχιστα όρια

Η ελληνική ασφαλιστική αγορά εμφανίζεται επαρκώς κεφαλαιοποιημένη, καθώς ο βασικός δείκτης φερεγγυότητας όλων των εταιρειών κινείται σε επίπεδα αισθητά υψηλότερα από το 100%. Μάλιστα, σε δείγμα 32 ασφαλιστικών επιχειρήσεων, ο σχετικός δείκτης ενισχύθηκε το 2024 έναντι του 2023 για τις 15 από αυτές, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 46,9% του συνόλου.

Η συγκέντρωση της αγοράς εντείνεται τα τελευταία χρόνια

Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, Senior Manager στη Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών & Εκδόσεων της ICAP CRIF, η τάση συγκέντρωσης στην ασφαλιστική αγορά έχει ενισχυθεί εμφανώς τα τελευταία χρόνια. Η διαχρονική παρακολούθηση της παραγωγής ανά εταιρεία δείχνει ότι οι πέντε μεγαλύτεροι παίκτες έλεγχαν το 60% της συνολικής αγοράς το 2024, έναντι 49% το 2020. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει μια ευρύτερη φάση μετασχηματισμού για τον κλάδο, ο οποίος καλείται να προσαρμοστεί τόσο στις οικονομικές συνθήκες και τις γεωπολιτικές εξελίξεις όσο και στις ταχέως αυξανόμενες απαιτήσεις για καινοτομία και ψηφιακή προσαρμογή.

Επιστροφή των τραπεζών στις ασφάλειες και ενίσχυση του bancassurance

Σε επιχειρηματικό επίπεδο, η τάση συγκέντρωσης συνεχίστηκε και το τελευταίο διάστημα μέσα από εξαγορές και συγχωνεύσεις που άλλαξαν τον χάρτη του κλάδου. Είχαν προηγηθεί η εξαγορά της Ευρωπαϊκής Πίστης από την Allianz, της Εθνικής Ασφαλιστικής από τη CVC, της AXA από τη Generali και της MetLife από την NN Hellas, καθώς και παλαιότερα η εξαγορά της Αγροτικής Ασφαλιστικής από την ERGO Ασφαλιστική. Στη συνέχεια ακολούθησαν η εξαγορά της Υδρογείου Ασφαλιστικής από τον ιταλικό αλληλασφαλιστικό όμιλο Reale και το deal για την εξαγορά της Ευρώπη ΑΕΓΑ από τον όμιλο Intracom. Το τελευταίο διάστημα, ωστόσο, εντείνεται και το ενδιαφέρον των τραπεζών για τον ασφαλιστικό κλάδο. Μετά την εξαγορά της CNP Ασφαλιστικής από την Ελληνική Τράπεζα του ομίλου Eurobank και την επαναγορά της Eurolife από τον ίδιο όμιλο, η Εθνική Ασφαλιστική έχει πλέον περάσει στην Τράπεζα Πειραιώς, ενώ πολύ πρόσφατη εξέλιξη αποτελεί η ανακοίνωση της υπογραφής μνημονίου συνεργασίας μεταξύ Εθνικής Τράπεζας και Allianz για μειοψηφική συμμετοχή (30%) στην Allianz Ευρωπαϊκή Πίστη και αποκλειστική συμφωνία bancassurance.

Οι εξελίξεις αυτές αντανακλούν μια στρατηγική βαθύτερης ενσωμάτωσης των ασφαλιστικών δραστηριοτήτων στον πυρήνα των τραπεζικών εργασιών, με στόχο τη δημιουργία πρόσθετων πηγών εσόδων, ιδιαίτερα σε περιόδους χαμηλών επιτοκίων.

Αναδιάταξη και στην αγορά της ασφαλιστικής διαμεσολάβησης

Αντίστοιχη τάση συγκέντρωσης καταγράφεται και στην κατακερματισμένη εγχώρια αγορά της ασφαλιστικής διαμεσολάβησης. Μεγαλύτερα σχήματα απορροφούν μικρότερους παίκτες, ενώ οι κινήσεις αυτές συνοδεύονται συχνά από αλλαγές στη μετοχική τους σύνθεση. Η εξέλιξη δεν είναι αποκομμένη από όσα συμβαίνουν στις ασφαλιστικές εταιρείες, αλλά συνδέεται άμεσα με τις εξαγορές και συγχωνεύσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί στον κλάδο τα προηγούμενα χρόνια.

Θετικές προοπτικές, αλλά και σύνθετες προκλήσεις για το επόμενο διάστημα

Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η ασφαλιστική παραγωγή θα συνεχίσει να κινείται ανοδικά, κυρίως λόγω της πλήρους εφαρμογής σε ετήσια βάση των θεσμικών αλλαγών για την υποχρεωτική ασφάλιση έναντι φυσικών καταστροφών σε οχήματα και ακίνητα για επιχειρήσεις και ιδιώτες, των νέων αυξήσεων τιμολογίων που έχουν ήδη εφαρμοστεί ή αναμένονται σε διάφορες κατηγορίες συμβολαίων, αλλά και της αυξανόμενης πίεσης της ΑΑΔΕ προς τους οδηγούς ανασφάλιστων οχημάτων. Παράλληλα, η αγορά προσδοκά και μια θετική φορολογική ρύθμιση μέσω του νέου νομοσχεδίου του υπουργείου Εργασίας, που θα αφορά τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης και τα ομαδικά συνταξιοδοτικά προγράμματα των ασφαλιστικών εταιρειών.

Πέρα από τη συγκέντρωση, οι αναπτυξιακές προοπτικές του κλάδου παραμένουν θετικές και συνδέονται άμεσα με την πορεία της ελληνικής οικονομίας και την αύξηση του ΑΕΠ, καθώς η ασφαλιστική παραγωγή ακολουθεί στενά τη γενικότερη οικονομική δραστηριότητα. Η εγχώρια αγορά εξακολουθεί να διαθέτει περιθώρια ανόδου, αν ληφθεί υπόψη ότι η διείσδυση της ασφάλισης στην Ελλάδα υπολείπεται αισθητά του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Την ίδια ώρα, οι τεχνολογικές εξελίξεις, οι μεταβαλλόμενες καταναλωτικές συνήθειες και η κλιματική αλλαγή διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον για τις ασφαλιστικές εταιρείες. Οι πυρκαγιές, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και οι ευρύτεροι κλιματικοί κίνδυνοι εντείνουν τις απαιτήσεις προσαρμογής, ενώ ο ψηφιακός μετασχηματισμός ανοίγει χώρο για πιο καινοτόμες υπηρεσίες. Σε αυτό το πλαίσιο, η τεχνητή νοημοσύνη, η ανάλυση μεγάλων δεδομένων και το blockchain αναμένεται να αποκτήσουν ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα στα επόμενα χρόνια.

Η διατήρηση της ελεύθερης τιμολόγησης των ασφαλίστρων στον κλάδο υγείας, ο περιορισμός του ασφαλιστικού κενού στην Ελλάδα —ιδίως στις ασφαλίσεις περιουσίας και στην αποταμίευση—, η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, το αυξανόμενο κόστος αποζημιώσεων και λειτουργίας, καθώς και η συχνότερη εμφάνιση έντονων κλιματικών φαινομένων που δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα των επιχειρηματικών μοντέλων, συγκαταλέγονται στις βασικές προκλήσεις που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η ιδιωτική ασφάλιση τα επόμενα χρόνια.

Ο ασφαλιστικός κλάδος, στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς, βρίσκεται ενώπιον δομικών μεταβολών που εντάθηκαν το τελευταίο διάστημα. Ο αυξανόμενος ανταγωνισμός, οι ανακατατάξεις στην αγορά, το κόστος του ψηφιακού μετασχηματισμού και η ενσωμάτωση των κριτηρίων ESG, σε συνδυασμό με τις αλλαγές που άφησε πίσω της η πανδημία, έχουν μεταβάλει αισθητά τις ανάγκες και τη συμπεριφορά των καταναλωτών. Παράλληλα, οι διακυμάνσεις στα επιτόκια και η επιστροφή του πληθωρισμού, αρχικά λόγω της ενεργειακής κρίσης που ακολούθησε τον πόλεμο στην Ουκρανία και στη συνέχεια εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή, οδηγούν τις ασφαλιστικές εταιρείες σε αναθεώρηση της στρατηγικής τους.

Πού πρέπει να εστιάσουν οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις για ταχύτερη ανάπτυξη

Για να επιταχύνουν την ανάπτυξη των εργασιών τους, οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις καλούνται να επενδύσουν πρωτίστως στην ενίσχυση των πωλήσεων, υποστηρίζοντας τόσο τα παραδοσιακά όσο και τα εναλλακτικά δίκτυα διανομής και αξιοποιώντας στην πράξη το πολυκαναλικό μοντέλο. Η χρήση τεχνολογιών αιχμής, όπως η online ασφάλιση μέσω διαδικτύου και οι εφαρμογές mobile marketing, αλλά και η περαιτέρω ανάπτυξη των τραπεζοασφαλειών, θεωρούνται κρίσιμοι μοχλοί ανάπτυξης. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι νέες συνεργασίες με τον κλάδο των ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας, η διάθεση πιο σύγχρονων, ευέλικτων και αποδοτικών ασφαλιστικών προϊόντων, καθώς και η δημιουργία λύσεων που καλύπτουν ανάγκες οι οποίες δεν εξυπηρετούνται πλέον επαρκώς από την κοινωνική ασφάλιση. Την ίδια ώρα, οι οικονομίες κλίμακας που προκύπτουν από εξαγορές και συγχωνεύσεις μπορούν να συμβάλουν στη συγκράτηση του λειτουργικού κόστους, του κόστους διάθεσης και των αποζημιώσεων. Ο εξορθολογισμός του χαρτοφυλακίου και η επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού παραμένουν, τέλος, κομβικές προτεραιότητες για τον κλάδο στη μετά-Covid εποχή.