Τι θέλει η Gen Z από τους εργοδότες

Με εντελώς διαφορετικούς κανόνες από τους millennials «παίζουν» στην αγορά εργασίας οι εκπρόσωποι της Gen Z (οι γεννημένοι μεταξύ 1995 και 2006). Αν οι πρώτοι μεγάλωσαν με το άγχος της οικονομικής κρίσης του 2008, κυνηγώντας τη σταθερότητα και αποδεχόμενοι συχνά την εξουθένωση ως παράσημο, όσοι ανήκουν στην Gen Ζ αναθεωρούν ριζικά το μέχρι τώρα «κοινωνικό συμβόλαιο» μεταξύ εργοδότη και εργαζόμενου.

του Νίκου Μωράκη (Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο insurancemag vol3 της LiFO)

Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της Deloitte για το 2025, η Gen Z και οι millennials θα αποτελούν το 74% του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού έως το 2030. Αυτό σημαίνει ότι το μέλλον της εργασίας δεν είναι απλώς κάτι που συζητάμε θεωρητικά· είναι μια πραγματικότητα που διαμορφώνεται από τις αξίες, τους φόβους και τις φιλοδοξίες αυτής της νέας γενιάς.

Χρήματα, νόημα, ευεξία

Για την Gen Z, η επιτυχία δεν μετριέται πλέον με την παραδοσιακή αναρρίχηση στην εταιρική ιεραρχία. Μόνο το 6% όσων ανήκουν στην Gen Z παγκοσμίως δηλώνει ότι ο κύριος στόχος της καριέρας του είναι να φτάσει σε μια θέση ηγεσίας. Αντίθετα, αναζητούν αυτό που η έρευνα ονομάζει «trifecta» (τριάδα): έναν συνδυασμό οικονομικής ασφάλειας, νοήματος στην εργασία και προσωπικής ευεξίας.

Στην Ελλάδα, αυτή η ισορροπία είναι ακόμη πιο δύσκολο να επιτευχθεί. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι Έλληνες GenZers είναι πιο απαισιόδοξοι και πιεσμένοι σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο. Ενώ παγκοσμίως το 39% της Gen Z ανησυχεί για το κόστος ζωής, στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό εκτοξεύεται στο 49%. Η οικονομική ανασφάλεια είναι η βάση των πάντων: αν ένας νέος δεν νιώθει οικονομικά ασφαλής, είναι πολύ λιγότερο πιθανό να βρει νόημα στην εργασία του ή να διατηρήσει την ψυχική του υγεία.

Το άγχος της επιβίωσης

Ας μιλήσουμε ανοιχτά για τους μισθούς: η Gen Z στην Ελλάδα δεν ζει απλώς με το άγχος του μέλλοντος· παλεύει με την καθημερινότητα. Το 66% των Ελλήνων GenZers δηλώνει ότι ζει «από μισθό σε μισθό», έναντι 52% παγκοσμίως. Επιπλέον, το 54% δυσκολεύεται να πληρώσει τα μηνιαία έξοδα διαβίωσης, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από το 37% του παγκόσμιου μέσου όρου.

Αυτή η πίεση οδηγεί πολλούς στην αναζήτηση δεύτερης εργασίας. Περίπου το ένα τρίτο της Gen Z παγκοσμίως απασχολείται και σε κάτι άλλο πέρα από την κύρια δουλειά του, κυρίως λόγω οικονομικής ανάγκης, αλλά και για την απόκτηση νέων δεξιοτήτων. Για τους εργοδότες, αυτό σημαίνει ότι το παραδοσιακό μοντέλο του «αφοσιωμένου υπαλλήλου 9-5» πεθαίνει. Οι νέοι βλέπουν την εργασία συχνά ως ένα μέσο επιβίωσης που πρέπει να τους αφήνει χρόνο και ενέργεια για να επηρεάσουν τον κόσμο έξω από το γραφείο.

Ψάχνοντας το γιατί

Αν νομίζετε ότι η Gen Z ενδιαφέρεται μόνο για τα χρήματα, κάνετε λάθος. Το νόημα και ο σκοπός (purpose) είναι κεντρικά στοιχεία της ταυτότητάς τους. Το 89% των εκπροσώπων της Gen Z στην Ελλάδα θεωρεί ότι ο σκοπός στην εργασία είναι πολύ ή αρκετά σημαντικός για την εργασιακή ικανοποίηση.

Δεν διστάζουν μάλιστα να πάρουν δραστικές αποφάσεις αν οι αξίες τους δεν ευθυγραμμίζονται με εκείνες του εργοδότη. Στην Ελλάδα, το 55% όσων ανήκουν στην Gen Z έχει παραιτηθεί από μια δουλειά επειδή ένιωθε ότι της έλειπε ο σκοπός, ενώ το 61% έχει απορρίψει υποψήφιο εργοδότη με βάση τις προσωπικές του ηθικές πεποιθήσεις.

Αυτά τα ποσοστά είναι εντυπωσιακά υψηλότερα από τα παγκόσμια (44% και 41% αντίστοιχα), δείχνοντας μια ελληνική νεολαία που, παρά την οικονομική πίεση, παραμένει ιδεολογικά αδιάλλακτη.

Η ψυχική υγεία στο επίκεντρο

Η Gen Z αναφέρει υψηλά επίπεδα στρες και άγχους. Στην Ελλάδα, το 43% της Gen Z δηλώνει ότι νιώθει στρες ή άγχος συνεχώς ή το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου. Οι κύριοι παράγοντες είναι το οικονομικό μέλλον, η υγεία της οικογένειας και, φυσικά, η ίδια η εργασία.

Υπάρχει ένα σημαντικό χάσμα μεταξύ προσδοκιών και πραγματικότητας όσον αφορά τη διοίκηση. Οι νέοι εργαζόμενοι θέλουν οι managers τους να είναι μέντορες, να τους εμπνέουν και να τους βοηθούν να θέτουν όρια μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής. Αντιθέτως, πολλοί νιώθουν ότι οι προϊστάμενοί τους αναλώνονται στο micro-management και στην καθημερινή επίβλεψη καθηκόντων. Στην Ελλάδα, ενώ το 57% όσων ανήκουν στην Gen Z πιστεύει ότι οι managers πρέπει να καθοδηγούν την ομάδα, μόνο το 14% βιώνει κάτι τέτοιο στην πράξη.

Η ΤΝ και η νέα εποχή δεξιοτήτων

Η τεχνολογία, και ειδικά η Generative AI, αλλάζει τα πάντα. Η Gen Z είναι η πρώτη που αγκαλιάζει αυτά τα εργαλεία, με το 42% στην Ελλάδα να τα χρησιμοποιεί ήδη στην καθημερινή του εργασία. Πιστεύουν ότι η GenAI βελτιώνει την ποιότητα της δουλειάς τους και τους εξοικονομεί χρόνο, αλλά ταυτόχρονα ανησυχούν ότι θα εξαλείψει θέσεις εργασίας και θα δυσκολέψει την είσοδο των νέων στην αγορά.

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα είναι η στροφή στις «μαλακές» δεξιότητες. Καθώς η ΤΝ αυτοματοποιεί τα τεχνικά καθήκοντα, η ενσυναίσθηση, η ηγεσία, η επικοινωνία και η διαχείριση χρόνου γίνονται οι πιο κρίσιμες δεξιότητες για την εξέλιξη. Στην Ελλάδα, το 85% των εκπροσώπων της Gen Z θεωρεί τις soft δεξιότητες απαραίτητες για την επαγγελματική πρόοδο.

Η πανδημία άλλαξε οριστικά την αντίληψη για το πού και πώς πρέπει να δουλεύουμε. Για την Gen Z, η ευελιξία δεν είναι προνόμιο, είναι προϋπόθεση. Σχεδόν οι μισοί από τους νέους παγκοσμίως δηλώνουν ότι θα εγκατέλειπαν τη δουλειά τους αν δεν είχαν επιλογή για υβριδική εργασία. Αναζητούν αυτονομία και ισορροπία, και πολλοί θα προτιμούσαν να είναι άνεργοι παρά εγκλωβισμένοι σε μια δουλειά που μισούν.

Επιπλέον, η Gen Z αμφισβητεί την αξία της παραδοσιακής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στην Ελλάδα, το 28% όσων ανήκουν στην Gen Z αποφάσισε να μην ακολουθήσει ανώτατες σπουδές, κυρίως λόγω οικονομικών περιορισμών (46%) και οικογενειακών συνθηκών (36%), αλλά και λόγω της επιθυμίας για πιο πρακτική, τεχνική εκπαίδευση που οδηγεί άμεσα στην αγορά εργασίας.

Περιβάλλον και εταιρική κοινωνική ευθύνη

Τέλος, η κλιματική αλλαγή αποτελεί μείζονα πηγή άγχους. Η Gen Z δεν θέλει απλώς να εργάζεται για μια κερδοφόρα εταιρεία· θέλει να εργάζεται για έναν οργανισμό που σέβεται το περιβάλλον. Το 62% των Ελλήνων GenZers λαμβάνει υπόψη τις περιβαλλοντικές πολιτικές μιας εταιρείας προτού δεχτεί μια θέση εργασίας. Επιπλέον, το 65% των Ελλήνων GenZers δηλώνει ότι οι ίδιοι και οι συνάδελφοί τους έχουν ασκήσει πίεση στους εργοδότες τους για να λάβουν μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος.

Γεφυρώνοντας το χάσμα

Η Gen Z είναι μια γενιά που ξεκίνησε την καριέρα της μέσα σε μια πανδημία, σε έναν κόσμο που φλέγεται και με μια οικονομία που δεν της επιτρέπει να ονειρευτεί εύκολα τη δική της στέγη.

Αυτό που ζητούν είναι απλό στη διατύπωση αλλά δύσκολο στην υλοποίηση: σεβασμό στην προσωπική τους ζωή, συνεχή μάθηση, δίκαιη αμοιβή και έναν σκοπό που υπερβαίνει τα εταιρικά κέρδη. Αν οι εργοδότες καταφέρουν να δημιουργήσουν περιβάλλοντα που υποστηρίζουν την ψυχική τους υγεία και να τους προσφέρουν ευκαιρίες ανάπτυξης χωρίς την απειλή του micro-management, τότε όχι μόνο θα τους κρατήσουν αλλά θα δουν και τις επιχειρήσεις τους να ανθούν.

Το παλιό κοινωνικό συμβόλαιο έχει διαρραγεί. Και όπως δείχνουν τα δεδομένα, η Gen Z είναι αυτή που διαμορφώνει τους κανόνες της νέας κανονικότητας στην εργασία.