Η γενιά των 100 χρόνων: Healthspan, longevity και ο νέος ρόλος της ασφάλισης υγείας

Φαντάσου τη ζωή σου σαν ένα video game στο οποίο το τελικό επίπεδο δεν είναι στα 70 ή στα 80, αλλά στα 90 ή και τα 100 χρόνια. Για τα παιδιά που θα γεννηθούν τα επόμενα χρόνια, ίσως και για τους σημερινούς ανήλικους, αυτό δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας αλλά μια στατιστική πιθανότητα. Όμως, υπάρχει ένα «αλλά». Το θέμα δεν είναι απλώς πόσο θα ζήσουμε, δηλαδή το lifespan, αλλά για πόσο από αυτόν τον χρόνο θα είμαστε πραγματικά υγιείς και ακμαίοι (healthspan).

της Βίκυς Γερασίμου (LiFO, insuremag vol.3)

Αν οι νέες θεραπείες για τον καρκίνο, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, την άνοια και τη βιολογία της γήρανσης αποδειχθούν αποτελεσματικές και εφαρμοστούν ευρέως, το προσδόκιμο θα μπορούσε να αυξηθεί περισσότερο μέσα στα επόμενα χρόνια. Αν και οι δημογράφοι δεν αναμένουν μια ξαφνική αύξηση κατά 10-20 χρόνια μέσα στη δεκαετία του 2030 ή του 2040, καταγράφεται σταδιακά αύξηση των χρόνων που ζούμε. Το ερώτημα είναι αν η χρονική αύξηση συνοδεύεται και από ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με έρευνα, το μέσο προσδόκιμο στην Ελλάδα αναμένεται να φτάσει τα 82,9 έτη το 2030 και τα 85 έτη το 2050 (Global Burden of Disease, 2021). Με λίγα λόγια, οι σημερινές προβολές δείχνουν ότι μέχρι το 2040 το μέσο προσδόκιμο ζωής στις πιο ανεπτυγμένες χώρες θα κυμαίνεται περίπου στα 85-87 έτη, ενώ για άτομα με υγιεινό τρόπο ζωής και πρόσβαση σε καλή ιατρική περίθαλψη η πιθανότητα να φτάσουν ή να ξεπεράσουν τα 90 έτη θα είναι μεγαλύτερη από ό,τι είναι σήμερα («Future life expectancy in 35 industrialised countries: projections with a Bayesian model ensemble»). 

Σύμφωνα με την Έρευνα Μακροζωίας 2025 του Ομίλου NN, η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα παράδοξο σταυροδρόμι: οι Έλληνες δηλώνουν ότι θέλουν να ζήσουν μέχρι τα 100,5 έτη (το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη), αλλά η πραγματική τους προσδοκία σταματά στα 83. Αυτό το «κενό μακροζωίας» (longevity gap) των 18 ετών αναδεικνύει την τεράστια αμφιβολία μας για το αν οι πόροι –οικονομικοί, σωματικοί και ψυχικοί– μπορούν να υποστηρίξουν έναν αιώνα ζωής.

Η γενιά του burnout

Για τους νέους ενήλικες (18-34), η μακροζωία μοιάζει σήμερα με μακρινό όνειρο που απειλείται από ένα εξαντλητικό παρόν. Η έρευνα της NN αποκαλύπτει ότι αυτή είναι η πιο στρεσαρισμένη γενιά: το 39% των νέων αναφέρει πολύ υψηλά επίπεδα άγχους, ενώ το 33% παλεύει με συμπτώματα κατάθλιψης. Ο ρυθμός της σύγχρονης ζωής μάς εξαντλεί, με το 46% του πληθυσμού να δηλώνει ότι δυσκολεύεται να συμβαδίσει με τις απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Αυτή η ψυχική επιβάρυνση είναι ο πρώτος εχθρός του healthspan. Όταν ο δείκτης «ηρεμίας του μυαλού» (peace of mind) στην Ελλάδα βρίσκεται στο χαμηλό 4,6/10, η προοπτική να ζήσουμε μέχρι τα 100 φαντάζει περισσότερο ως βάρος παρά ως δώρο. Μόνο το 33% των Ελλήνων αισθάνεται αισιόδοξο για το μέλλον του, γεγονός που δείχνει ότι η ψυχική ανθεκτικότητα είναι το πρώτο πεδίο που πρέπει να θωρακίσουμε.

Healthspan: Η επανάσταση της πρόληψης

Η εικόνα που έχουν οι Έλληνες για την υγεία τους είναι ανησυχητική, καθώς μόλις το 61% των Ελλήνων θεωρεί την κατάσταση της υγείας του καλή ή πολύ καλή, ποσοστό σημαντικά μειωμένο σε σχέση με το 2021, όταν το αντίστοιχο ποσοστό ανερχόταν σε 79%. Επιπλέον, μετά την ηλικία των 65, οι Έλληνες ζουν πάνω από το ήμισυ του υπολειπόμενου χρόνου τους με αναπηρίες ή χρόνιες παθήσεις. 

Τα κενά στην πρόληψη είναι χαρακτηριστικά και μας αφορούν άμεσα:

Κάπνισμα: Παραμένουμε πρωταθλητές, με το 39% να καπνίζει καθημερινά, ενώ μόνο το 32% των Ελλήνων είναι εντελώς ελεύθερο από καπνό ή άτμισμα στο σπίτι.

Άσκηση: Γυμναζόμαστε κατά μέσο όρο 2,8 ημέρες την εβδομάδα, αλλά η συχνότητα μειώνεται δραματικά σε όσους έχουν χαμηλά εισοδήματα.

Τεχνολογία: Το 30% χρησιμοποιεί wearables (smartwatches) για την παρακολούθηση της υγείας, με το 46% των χρηστών να δηλώνει ότι αυτό βελτίωσε τη συμπεριφορά του. 

Η πρόληψη δεν είναι πλέον μια επιλογή για το μέλλον, αλλά ο μοναδικός δρόμος για να διασφαλίσουμε ότι τα «έξτρα» χρόνια μας θα είναι χρόνια ευεξίας και όχι περιορισμών.

Οικονομική ανθεκτικότητα: Είναι αδύναμος κρίκος η Ελλάδα;

Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόκληση για τη «Γενιά των 100 Χρόνων». Ο Δείκτης Οικονομικής Ευημερίας στην Ελλάδα είναι μόλις 4/10, ο χαμηλότερος ανάμεσα στις χώρες της έρευνας.

Μόνο το 34% των Ελλήνων μπορεί να αντέξει οικονομικά για πάνω από 3 μήνες αν χάσει το εισόδημά του. Το 36% δεν έχει καθόλου αποταμιεύσεις, αποτελώντας την πιο ευάλωτη ομάδα.

Μόλις το 17% γνωρίζει ακριβώς πόσα χρήματα θα χρειαστεί για να ζήσει τα επιπλέον χρόνια της μακροζωίας. Για έναν νέο σήμερα, η μακροζωία χωρίς οικονομικό πλάνο είναι ένα ρίσκο που δεν μπορεί να ληφθεί ελαφρά τη καρδία. Η οικονομική ανασφάλεια συνδέεται άμεσα με το άγχος και τη χαμηλή ικανοποίηση από τη ζωή.

Το σύστημα υγείας σε πίεση και ο ρόλος της ιδιωτικής ασφάλισης

Η Ελλάδα έχει τα υψηλότερα επίπεδα ανεκπλήρωτων αναγκών υγείας στην Ε.Ε. Το 2024, το 21,9% του πληθυσμού δεν έλαβε την περίθαλψη που χρειαζόταν λόγω κόστους, χρόνων αναμονής ή απόστασης – ποσοστό εξαπλάσιο από τον μέσο όρο της Ε.Ε. («State of Health in the EU», Ελλάδα, Προφίλ Υγείας 2025).
Σε αυτό το περιβάλλον, οι άμεσες ιδιωτικές πληρωμές αντιπροσωπεύουν το 34% των συνολικών δαπανών υγείας, ποσοστό διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (16%).

Τα νοικοκυριά επιβαρύνονται δυσανάλογα, κυρίως για φάρμακα (37% των συνολικών δαπανών από την τσέπη των Ελλήνων) και νοσοκομειακή περίθαλψη (34%).

Σύμφωνα με την έρευνα EU-SILC, το 2024 το 21,9% του ελληνικού πληθυσμού που εξέφρασε ανάγκη για υγειονομική περίθαλψη ανέφερε ότι οι ανάγκες του δεν καλύφθηκαν λόγω κόστους, απόστασης ή χρόνων αναμονής. Αυτό ήταν μακράν το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. και έξι φορές υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ε.Ε. (3,6%), με σημαντικές διακυμάνσεις μεταξύ των περιφερειών (από 16% έως 29%). Τα ποσοστά ήταν ακόμη πιο έντονα μεταξύ των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας: το 32,3% των ατόμων αυτής της ομάδας που εξέφρασαν ανάγκη για ιατρική περίθαλψη ανέφεραν ότι παραιτήθηκαν από την περίθαλψη που χρειάζονταν, σε σύγκριση με το 6,0% σε ολόκληρη την Ε.Ε.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ασφάλιση υγείας και σύνταξης είναι στρατηγικά εργαλεία διαχείρισης της μακροζωίας. Σε ένα σύστημα στο οποίο η δημόσια κάλυψη υποχωρεί, η ιδιωτική ασφάλιση προσφέρει τη γέφυρα για άμεση πρόσβαση και οικονομική προστασία, λειτουργώντας ως συμπληρωματικός πόλος.

Περιβάλλον: Ο νέος παράγοντας κινδύνου

Για πρώτη φορά η κλιματική αλλαγή εισέρχεται δυναμικά στην εξίσωση της υγείας μας. Το 25% των Ελλήνων ένιωσε τις επιπτώσεις ενός ακραίου καιρικού φαινομένου στην υγεία του τον τελευταίο χρόνο, με το ποσοστό να ανεβαίνει στο 32% για τους νέους. Η κακή ποιότητα του αέρα προκαλεί συμπτώματα (δύσπνοια, πονοκεφάλους) στο 16% του πληθυσμού, ενώ η ετοιμότητα των σπιτιών μας για καύσωνες παραμένει μέτρια.

Τι μπορούμε να κάνουμε σήμερα;

Η μακροζωία δεν είναι μόνο θέμα γονιδίων αλλά κυρίως νοοτροπίας. Οι «μοχλοί» για μια επιτυχημένη πορεία, σύμφωνα με την έκθεση της NN, είναι οι εξής: Συνεχής

Μάθηση: το 84% των Ελλήνων νιώθει ότι μαθαίνει νέα πράγματα κάθε χρόνο, επενδύοντας στην «πνευματική του ανθεκτικότητα».

Κοινωνικοί Δεσμοί: παρά την απειλή της μοναξιάς (που αγγίζει το 46%), το 81% δηλώνει ότι έχει ανθρώπους να βασιστεί στα δύσκολα.

Προσαρμοστικότητα: το 68% αποδέχεται ότι η ζωή είναι γεμάτη αλλαγές, στοιχείο κρίσιμο για να «επανεφεύρουμε» τον εαυτό μας πολλές φορές μέσα σε έναν αιώνα.

Πώς λοιπόν θα σχεδιάσουμε έναν αιώνα ζωής;

Η «Γενιά των 100 Χρόνων» στην Ελλάδα έχει στα χέρια της μια τεράστια ευκαιρία αλλά και μια μεγάλη ευθύνη. Σήμερα, η μακροζωία απαιτεί έναν συνδυασμό πρόληψης, ψυχικής ανθεκτικότητας και έγκαιρου οικονομικού σχεδιασμού.

Η ιδιωτική ασφάλιση υγείας μετατρέπεται από μια απλή κάλυψη εξόδων σε έναν σύμμαχο ζωής. Με το δημόσιο σύστημα να πιέζεται και τις ανάγκες για εξειδικευμένη φροντίδα να αυξάνονται, η εξασφάλιση της πρόσβασης στην καινοτομία και την πρόληψη είναι η καλύτερη επένδυση που μπορεί να κάνει ένας νέος σήμερα.

Η ασφάλιση της επόμενης δεκαετίας δεν θα αξιολογείται μόνο από το ύψος της αποζημίωσης όταν κάποιος νοσήσει αλλά και από την ικανότητά της να συμβάλει ώστε να μη νοσήσει ή να καθυστερήσει όσο το δυνατόν περισσότερο η εμφάνιση σοβαρών παθήσεων. Η έννοια του healthspan αλλάζει σταδιακά και το ίδιο το ασφαλιστικό μοντέλο: από την αποζημίωση περνάμε στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη συνεχή παρακολούθηση της υγείας.

Ήδη, διεθνώς, οι ασφαλιστικές εταιρείες επενδύουν σε υπηρεσίες που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν «πρόσθετες»: προγράμματα προληπτικών εξετάσεων, ψηφιακή παρακολούθηση μέσω wearables, τηλεϊατρική, διατροφική και ψυχολογική υποστήριξη αλλά και εξατομικευμένα προγράμματα ευεξίας. Η λογική είναι απλή: ένας ασφαλισμένος που παραμένει υγιής περισσότερα χρόνια αποκτά καλύτερη ποιότητα ζωής, ενώ παράλληλα μειώνονται οι ανάγκες για δαπανηρές νοσηλείες και μακροχρόνιες θεραπείες. Πρόκειται για μια σχέση αμοιβαίου οφέλους, όπου ασφαλισμένος και ασφαλιστής έχουν κοινό στόχο τη διατήρηση της υγείας και όχι μόνο την κάλυψη της ασθένειας.

Παράλληλα, όσο αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής, τόσο αυξάνεται και η πιθανότητα κάποιος να ζήσει για πολλά χρόνια με μια χρόνια πάθηση ή να χρειαστεί μακροχρόνια φροντίδα. Η οικονομική επιβάρυνση μιας τέτοιας πορείας μπορεί να είναι σημαντική για ένα νοικοκυριό, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα όπου οι ιδιωτικές πληρωμές για υπηρεσίες υγείας παραμένουν από τις υψηλότερες στην Ευρώπη. Για τον λόγο αυτό, η ιδιωτική ασφάλιση λειτουργεί πλέον ως εργαλείο οικονομικής ανθεκτικότητας, προστατεύοντας όχι μόνο την υγεία αλλά και την οικονομική σταθερότητα της οικογένειας.

Εξίσου σημαντική είναι και η διασύνδεση της ασφάλισης υγείας με τον μακροχρόνιο οικονομικό σχεδιασμό. Η μακροζωία σημαίνει περισσότερα χρόνια ζωής αλλά και περισσότερα χρόνια κατά τα οποία θα χρειαστούν πόροι για ιατρική περίθαλψη, αποκατάσταση ή υποστηρικτικές υπηρεσίες. Γι’ αυτό και η ασφάλιση υγείας, σε συνδυασμό με την αποταμίευση και τη συνταξιοδοτική προετοιμασία, αποτελεί βασικό πυλώνα ενός ολοκληρωμένου σχεδίου για έναν αιώνα ζωής.

Τα 100 χρόνια είναι πολλά για να τα αφήσουμε στην τύχη. Η πραγματική πρόκληση δεν είναι απλώς να προσθέσουμε χρόνια στη ζωή μας, αλλά ζωή στα χρόνια μας. Αυτό απαιτεί αποφάσεις που ξεκινούν πολύ προτού εμφανιστεί η πρώτη σοβαρή ανάγκη υγείας. Η πρόληψη, η οικονομική προετοιμασία και η πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας δεν αποτελούν πλέον πολυτέλεια αλλά προϋποθέσεις για μια κοινωνία που φιλοδοξεί να ζει περισσότερο και καλύτερα. Το healthspan μας ξεκινά από τις αποφάσεις που παίρνουμε τώρα.

Πηγή: https://www.lifo.gr/topics/insurancemag-vol3