Φυσικές καταστροφές και διαχείριση ζώων

Το πρώτο παράδειγμα διαχείρισης των ζώων από καταστροφές μπορεί να βρεθεί στην βιβλική ιστορία του Κατακλυσμού του Νώε, όπου ο Νώε και η οικογένειά του γλίτωσαν από μια κατακλυσμική πλημμύρα από τον Θεό, αφού τους δόθηκε η εντολή να κατασκευάσουν μια Κιβωτό για να στεγάσουν τους εαυτούς τους και δύο από κάθε είδος ζώου.

Στο περιβάλλον μιας κρίσης εξαιτίας μιας καταστροφής, και το είδαμε αρκετές φορές φέτος στις μεγάλες δασικές πυρκαγιές, έχουμε να διαχειριστούμε και την διάσωση και μεταφορά σε ασφαλή τόσο των δεσποζόντων, όσο και των αδέσποτων ζώων συντροφιάς, και σε αρκετές περιπτώσεις οικόσιτων εργατικών ζώων και ζώων εξυπηρέτησης.

Σε μια πρώτη εκτίμηση υπολογίζεται ότι περισσότερα από 40 εκατομμύρια ζώα επηρεάζονται από καταστροφές ετησίως. Ενδεικτικά κατά την διάρκεια της εκδήλωσης του καταστροφικού τυφώνα Κατρίνα που έπληξε τις Η.Π.Α. πάνω από 50.000 κατοικίδια μείναν πίσω κατά τη διάρκεια της εκκένωσης της Νέας Ορλεάνης, και το 80-90% αυτών των κατοικίδιων έχασαν την ζωή τους. Αυτό σηματοδότησε για πρώτη φορά τη μεγαλύτερη επιχείρηση διάσωσης ζώων στην ιστορία των ΗΠΑ - μια επιχείρηση που διέσωσε περίπου15.000 κατοικίδια, με την υποστήριξη περίπου 5.000 εθελοντών.

Ένα άλλο εύρημα, από σχετική έρευνα σε ηλικιωμένους, στη Γεωργία των Ηνωμένων Πολιτειών, έδειξε το 16,2% των συμμετεχόντων να δηλώνουν ότι δεν θα εκκενώσουν χωρίς τα κατοικίδια ζώα τους και το 8,1% ότι θα έμεναν στο σπίτι με τα κατοικίδια ζώα τους κατά τη διάρκεια μιας εκκένωσης.

Επίσης εκτιμάται ότι έως και το 80%των ανθρώπων που εισέρχονται πρόωρα σε έναν τόπο εκκένωσης το κάνουν για να σώσουν ένα κατοικίδιο ζώο. Ένα ακραίο παράδειγμα συνέβη στις πυρκαγιές στη Βικτώρια της Αυστραλίας το 2009, όταν μια ιδιοκτήτρια σκύλου πήδηξε από ένα ελικόπτερο διάσωσης της αστυνομίας για να επιστρέψει στον σκύλο της.

Επίσης μια «παράπλευρη επικινδυνότητα» έχει παρατηρηθεί όταν φιλοζωικές ομάδες ή μεμονωμένοι εθελοντές εισέρχονται πρόωρα σε ήδη εκκενωμένους χώρους για να διασώσουν ή να μεταφέρουν ζώα. Σε αυτές τις περιπτώσεις αν δεν υπάρχει επαρκή γνώση και εκπαίδευση μπορεί να σημειωθούν τραυματισμοί από δαγκώματα ή γρατζουνιές από το αγχωμένο ή φοβισμένο εγκαταλελειμμένο ζώο , τη στιγμή της προσέγγισης ή μεταφοράς.

Μετά τον τυφώνα Floyd που έπληξε τη Βόρεια Καρολίνα το 1999, υπήρξε αύξηση 246% στα δαγκώματα σκύλων μέσα στην πρώτη εβδομάδα εκκένωσης και τα περισσότερα από αυτά αποδόθηκαν επίσης σε εκτοπισμένα, φοβισμένα κατοικίδια ζώα.

ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΜΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ

Προφανώς με την εντολή περί απομάκρυνσης από το σπίτι, κατά τη διάρκεια έκτακτης ανάγκης, αυτό κρίνεται ότι δεν είναι ασφαλές ούτε για τα κατοικίδια ζώα!

Άρα εφόσον η οικογένεια έχει κατοικίδιο, στο οικογενειακό κιτ πρώτης ανάγκης θα πρέπει να συμπεριλάβει και προμήθειες για το κατοικίδιο ζώο, ή ένα ξεχωριστό κιτ για αυτό.

Ένα τέτοια κίτ περιλαμβάνει:

Ανθεκτικά λουριά, ιμάντες ή/και κλουβιά μεταφοράς για την ασφαλή μεταφορά κατοικίδιων

ζώων και τη διασφάλιση ότι δεν μπορούν να ξεφύγουν.

Φαγητό, πόσιμο νερό, μπολ, άμμος / σκεύος γάτας και ένα χειροκίνητο ανοιχτήρι κονσερβών εάν το κατοικίδιο ζώο τρώει κονσερβοποιημένα τρόφιμα.

Φάρμακα και αντίγραφα ιατρικών αρχείων αποθηκευμένα σε αδιάβροχο δοχείο.

Ένα κουτί πρώτων βοηθειών.

Τρέχουσες φωτογραφίες σας με το κατοικίδιο ζώο σε περίπτωση που χαθεί. Δεδομένου ότι

πολλά κατοικίδια ζώα μοιάζουν, αυτό θα βοηθήσει στην εξάλειψη της λανθασμένης ταυτότητας και σύγχυσης.

Πληροφορίες σχετικά με τα προγράμματα σίτισης, τις ιατρικές παθήσεις, τα προβλήματα συμπεριφοράς του κατοικίδιου και το όνομα και το τηλ. αριθμό του κτηνιάτρου σε περίπτωση που αυτό θα δοθεί για υιοθεσία ή θα μεταστεγαστεί μόνο του.

Μετά την έλευση του κινδύνου ή της εκδήλωσης της καταστροφής, ξεκινά και για τα ζώα που ενεπλάκησαν η περίοδος της ανάκαμψης.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

Η συμπεριφορά του κατοικίδιου ζώου μπορεί να αλλάξει δραματικά μετά από μια καταστροφή, να γίνει επιθετική ή αμυντική. Επίσης εάν η καταστροφή έχει επηρεάσει τους δείκτες οσμής τους θα παρουσιάσουν αίσθηση αποπροσανατολισμού.

Επίσης ιδιαίτερη προσοχή θέλει η επαφή τους με το ευρύτερο περιβάλλον που υπέστη την καταστροφή, καθότι αυτά είναι πιο ευπαθή μέσω των ποδιών τους ή της όσφρησή τους από ουσίες που μπορεί να μην φαίνονται επικίνδυνες για τον άνθρωπο.

Η σημασία του δεσμού ανθρώπου-ζώου αναγνωρίζεται ευρέως και η σημασία του πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τον σχεδιασμό αντιμετώπισης καταστροφών.

Τα παιδιά που ζούσαν σε κροατικές εμπόλεμες ζώνες εμφάνισαν χαμηλότερα επίπεδα διαταραχής μετατραυματικού στρες (PTSD) και καλύτερες στρατηγικές αντιμετώπισης εάν είχαν κατοικίδιο ζώο.

Η απώλεια ενός κατοικίδιου ζώου μπορεί να αλλάξει σημαντικά την ψυχική ευεξία, οδηγώντας σε άγχος, θλίψη και κατάθλιψη. Αυτό μπορεί να ισχύει ιδιαίτερα όταν οι ιδιοκτήτες αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα κατοικίδια ζώα τους σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και αργότερα ξεπερνιούνται με ενοχή και θλίψη.

Η απώλεια κατοικίδιων ζώων λόγω αναγκαστικής εγκατάλειψης προσθέτει σημαντικά οξύ τραύμα και περιτραυματική διάσταση, αυξάνει τον κίνδυνο PTSD και εντείνει τη σοβαρότητα των καταθλιπτικών συμπτωμάτων. Σε μελέτη διαπιστώθηκε ότι η απώλεια κατοικίδιων ζώων είχε ως αποτέλεσμα υψηλότερα επίπεδα PTSD και κατάθλιψης από την απώλεια σπιτιού. Στην Ιαπωνία, οι άνθρωποι που έχασαν ένα κατοικίδιο ζώο μετά από μια ηφαιστειακή καταστροφή ανέφεραν σημαντικά υψηλότερα συμπτώματα κατάθλιψης.

* Ο Ιωάννης Σταμούλης, ε.α. Αντιστράτηγος – Υπαρχηγός Π.Σ. είναι Σύμβουλος Πολιτικής Προστασίας Δικαστικός πραγματογνώμονας.

Κατέχει MSc education (civil protection) και είναι Υπ. Διδάκτωρ Διαχείρισης Κρίσεων.

Απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Ασφάλειας και της Σχολής Εθνικής Άμυνας, με μετεκπαιδεύσεις στο ΕΚΠΑ και στο ΕΚΔΑ, με αντικείμενο τη διαχείριση φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών, καθώς και την εγκληματολογική ψυχολογία.,