Θερμές εργασίες: Μία σοβαρή επικινδυνότητα, που χρειάζεται ε

Οι θερμές εργασίες, όπως οι ηλεκτροσυγκολλήσεις, οι οξυγονοκολλήσεις, η κοπή μετάλλων, η λείανση και κάθε εργασία που παράγει φλόγα, θερμότητα ή σπινθήρες, αποτελούν δραστηριότητες αυξημένου επαγγελματικού κινδύνου.

Οι εργασίες αυτές ενέχουν σοβαρούς κινδύνους τόσο για την ίδια την ασφάλεια των ίδιων των εργαζομένων που τις εκτελούν,( εγκαύματα, ηλεκτροπληξία, έκθεση σε επικίνδυνους καπνούς και ακτινοβολία), όσο και για την πρόκληση εκρήξεων και πυρκαγιών με μαζικότερες και εκτενείς καταστροφές.

Και εδώ, για άλλη μια φορά, η ασπίδα είναι η εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου σχεδίου εκτάκτων αναγκών, βασισμένο στην εκτίμηση του επαγγελματικού κινδύνου, στην πλήρη λειτουργία των μέσων και μέτρων πυροπροστασίας, στην ασφαλή χρήση του εξοπλισμού εργασίας και στην χρήση των κατάλληλων μέσων προστασίας.

Προφανώς και η ελληνική νομοθεσία έχει θέσει ένα προστατευτικό νομοθετικό πλαίσιο, με βάση τον Ν. 3850/2010, όπου «Ο εργοδότης εφαρμόζει μέτρα για την αποφυγή των κινδύνων, για την εκτίμηση των κινδύνων που δεν μπορούν να αποφευχθούν, για την προσαρμογή της εργασίας στον άνθρωπο, την επιλογή των εξοπλισμών εργασίας και των μεθόδων εργασίας και παραγωγής, για την αντικατάσταση του επικίνδυνου από το μη επικίνδυνο ή το λιγότερο επικίνδυνο, για την καταπολέμηση των κινδύνων στην πηγή τους.

Ειδικά, στην περίπτωση των θερμών εργασιών, έχει ιδιαίτερη σημασία η υποχρέωση του εργοδότη για Γραπτή Εκτίμηση Επαγγελματικού Κινδύνου. Μια εκτίμηση δηλαδή των υφισταμένων κατά την εργασία κινδύνων για την ασφάλεια και την υγεία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν ομάδες εργαζομένων που εκτίθενται σε ιδιαίτερους κινδύνους. Η εκτίμηση αυτή πραγματοποιείται από τους τεχνικό ασφάλειας, ιατρό εργασίας, ΕΣ.Υ.Π.Π. ή ΕΞ.Υ.Π.Π., σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις. Η εκτίμηση πρέπει να καθορίζει τα μέτρα προστασίας που πρέπει να ληφθούν και, αν χρειαστεί, το υλικό προστασίας που πρέπει να χρησιμοποιηθεί. Για την πληρότητα και αποτελεσματικότητα της εκτίμησης του κινδύνου από τον τεχνικό ασφάλειας και τον ιατρό εργασίας γίνεται ποιοτικός και, όπου απαιτείται, και ποσοτικός προσδιορισμός των βλαπτικών παραγόντων στους οποίους εκτίθενται οι εργαζόμενοι, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.» Η εκτίμηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις βασικές αρχές πρόληψης και να εντοπίζει τη φύση του κινδύνου, το βαθμό σοβαρότητάς του, τη διάρκεια έκθεσης των εργαζομένων σ’ αυτόν και τη συχνότητα εμφάνισής του.»

Προφανώς και για την ασφαλή εκτέλεση των θερμών εργασιών απαιτείται και ο κατάλληλος εξοπλισμός και τα απαραίτητα μέσα ατομικής προστασίας σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο που ενσωμάτωσε σχετική κοινοτική οδηγία.

Εννοείται ότι και σε αυτόν τον ειδικό τομέα εργασιών υπάρχει η υποχρέωση από τον εργοδότη, για ενημέρωση και εκπαίδευση των εργαζομένων για τους κινδύνους που συνδέονται με την εργασία και για τη χρήση του εξοπλισμού, των Μέσων Ατμικής Προστασίας και των διαδικασιών αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών.

Επιπρόσθετα όταν οι θερμές εργασίες εκτελούνται σε εργοτάξια, εφαρμόζονται και οι διατάξεις του Π.Δ. 1073/1981, οι οποίες καθορίζουν ειδικά μέτρα ασφαλείας, ενώ όταν οι θερμές εργασίες εκτελούνται στην ύπαιθρο, έχει εφαρμογή και η Πυροσβεστική Διάταξη 9/2024.

Χαρακτηριστικό είναι ότι σύμφωνα με τα στοιχεία από την Εθνική Ένωση Πυροπροστασίας των ΗΠΑ (NFPA), για την περίοδο 2017–2021, έχουν καταγράφει κατά μέσο όρο ετησίως 3.396 πυρκαγιές που προκλήθηκαν από θερμές εργασίες και οι οποίες προκάλεσαν 19 θανάτους , 120 τραυματισμούς, και υλικές ζημιές περίπου 292 εκατ. δολαρίων.

Από αυτές οι 1.542 πυρκαγιές (45%) προκλήθηκαν από εξοπλισμό συγκόλλησης, (οξυγονοκολλήσεις και ηλεκτροσυγκολλήσεις)

Επίσης σημαντικό είναι ότι η αμερικανική Υπηρεσία Διερεύνησης Χημικών Ατυχημάτων αναφέρει ότι οι θερμές εργασίες (hot work), όπως οι ηλεκτροσυγκολλήσεις και οι οξυγονοκολλήσεις, αποτελούν μία από τις συχνότερες αιτίες θανατηφόρων βιομηχανικών ατυχημάτων. Εξαιτίας αυτού έχει εκδώσει σχετικό δελτίο ασφαλείας που προσδιορίζει επτά σημεία:

1. Χρησιμοποιήστε εναλλακτικές λύσεις– Όποτε είναι δυνατόν, αποφύγετε τη θερμή εργασία και εξετάστε εναλλακτικές μεθόδους.

2. Αναλύστε τους κινδύνους– Πριν από την έναρξη της θερμής εργασίας, πραγματοποιήστε μια αξιολόγηση κινδύνου που προσδιορίζει το εύρος της εργασίας, τους πιθανούς κινδύνους και τις μεθόδους ελέγχου των κινδύνων.

3. Παρακολούθηση της ατμόσφαιρας– Πραγματοποιήστε αποτελεσματική παρακολούθηση αερίων στην περιοχή εργασίας χρησιμοποιώντας έναν σωστά βαθμονομημένο ανιχνευτή εύφλεκτων αερίων πριν και κατά τη διάρκεια θερμών εργασιακών δραστηριοτήτων, ακόμη και σε περιοχές όπου δεν αναμένεται εύφλεκτη ατμόσφαιρα.

4. Ελέγξτε την περιοχή– Σε χώρους εργασίας όπου αποθηκεύονται ή χειρίζονται εύφλεκτα υγρά και αέρια, αποστραγγίστε ή/και καθαρίστε όλο τον εξοπλισμό και τις σωληνώσεις πριν από τη διεξαγωγή θερμής εργασίας. Κατά τη συγκόλληση πάνω ή κοντά σε δεξαμενές αποθήκευσης και άλλα δοχεία, ελέγξτε σωστά και, εάν είναι απαραίτητο, παρακολουθείτε συνεχώς όλες τις γύρω δεξαμενές ή τους παρακείμενους χώρους (όχι μόνο τη δεξαμενή ή το δοχείο στο οποίο εργάζεστε) για την παρουσία εύφλεκτων ουσιών και εξαλείψτε πιθανές πηγές εύφλεκτων ουσιών.

5. Χρησιμοποιήστε γραπτές άδειες– Βεβαιωθείτε ότι το εξειδικευμένο προσωπικό που είναι εξοικειωμένο με τους συγκεκριμένους κινδύνους του χώρου εξετάζει έχει εκδώσει τις απαραίτητες άδειες για τις εργασίες που πρέπει να εκτελεστούν, με τις απαιτούμενες προφυλάξεις.

6. Εκπαιδεύστε διεξοδικά – Εκπαιδεύστε το προσωπικό σχετικά με τις πολιτικές/διαδικασίες θερμής εργασίας, τη σωστή χρήση και βαθμονόμηση ανιχνευτών εύφλεκτων αερίων, τον εξοπλισμό ασφαλείας και τους κινδύνους και τους ελέγχους για συγκεκριμένες εργασίες σε γλώσσα κατανοητή από το εργατικό δυναμικό.

7. Επίβλεψη εργολάβων– Παρέχετε επίβλεψη ασφάλειας σε εξωτερικούς εργολάβους που εκτελούν θερμές εργασίες. Ενημερώστε τους εργολάβους σχετικά με τους κινδύνους που σχετίζονται με την τοποθεσία, συμπεριλαμβανομένης της παρουσίας εύφλεκτων υλικών.

* Ο Ιωάννης Σταμούλης, ε.α. Αντιστράτηγος – Υπαρχηγός Π.Σ. είναι Σύμβουλος Πολιτικής Προστασίας Δικαστικός πραγματογνώμονας.

Κατέχει MSc education (civil protection) και είναι Υπ. Διδάκτωρ Διαχείρισης Κρίσεων.

Απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Ασφάλειας και της Σχολής Εθνικής Άμυνας, με μετεκπαιδεύσεις στο ΕΚΠΑ και στο ΕΚΔΑ, με αντικείμενο τη διαχείριση φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών, καθώς και την εγκληματολογική ψυχολογία.,