Τα “όπλα” στη φαρέτρα των ασφαλιστικών κατά της απάτης

Η ασφαλιστική απάτη δεν αποτελεί πλέον ένα «κρυφό» πρόβλημα, αλλά μια διεθνώς αναγνωρισμένη απειλή που υπονομεύει τα θεμέλια του ασφαλιστικού θεσμού και πλήττει την αξιοπιστία του κλάδου. Στην Ελλάδα, οι ασφαλιστικές εταιρείες έχουν κηρύξει έναν «ψηφιακό πόλεμο» κατά των απατεώνων, με τις έρευνες της τελευταίας εξαετίας να αποκαλύπτουν το μέγεθος της πρόκλησης.

Η πορεία της ασφαλιστικής απάτης από το 2019 έως το 2024 αντικατοπτρίζει τις κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές της χώρας. Πριν την πανδημία, το 2019, η ΕΑΕΕ κατέγραψε τον υψηλότερο αριθμό εξακριβωμένων περιπτώσεων από το 2011, με 6.990 περιπτώσεις μόνο στον κλάδο αυτοκινήτου και οικονομικό όφελος 8,5 εκατ. ευρώ. Το 2020, οι περιορισμοί στις μετακινήσεις οδήγησαν σε κατακόρυφη πτώση των τροχαίων και των προσπαθειών απάτης με τις υποθέσεις απάτης να μειώνονται στις 5.128.

Από το 2021, η αγορά διεύρυνε το πεδίο ελέγχων της, θέτοντας υπό συστηματική παρακολούθηση τη Ζωή, την Υγεία και την Περιουσία. Συνολικά για την τετραετία 2021-2024, το οικονομικό όφελος από την αποκάλυψη απάτης σε όλους τους κλάδους κυμαίνεται σταθερά σε υψηλά επίπεδα:

• 2021: 12,3 εκατ. ευρώ (7,1 εκατ. αυτοκίνητο + 5,2 εκατ. λοιποί κλάδοι).

• 2022: 9,94 εκατ. ευρώ (7,1 εκατ. αυτοκίνητο + 2,84 εκατ. λοιποί κλάδοι).

• 2023: 12,75 εκατ. ευρώ (9,0 εκατ. αυτοκίνητο + 3,75 εκατ. λοιποί κλάδοι).

• 2024: 9,26 εκατ. ευρώ (7,2 εκατ. αυτοκίνητο + 2,06 εκατ. λοιποί κλάδοι).

Το 2024 οι ασφαλιστικές εταιρείες έκαναν τις περισσότερες έρευνες από ποτέ στον κλάδο αυτοκινήτου, δείχνοντας ότι η ανοχή στην απάτη είναι πλέον μηδενική. Συνολικά 12.466 υποθέσεις μπήκαν στο μικροσκόπιο, εκ των οποίων οι 4.634 (σε όλους τους κλάδους) αποδείχθηκαν δόλιες.

Παρά την πρόοδο, οι παραδοσιακές μέθοδοι παραμένουν δημοφιλείς. Η κατασκευή ή αλλοίωση συνθηκών ατυχήματος (σκηνοθετημένα συμβάντα) και η υπερκοστολόγηση (φουσκωμένα τιμολόγια) παραμένουν οι μορφές απάτης με τον μεγαλύτερο οικονομικό αντίκτυπο. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η αύξηση της απάτης στον κλάδο Περιουσίας το 2024, αλλά και η ανάδυση της τεχνητής νοημοσύνης ως μελλοντικής απειλής που θα δημιουργήσει νέα, πιο σύνθετα μοτίβα απάτης.

Η τελευταία 6ετία δείχνει μια αγορά που θωρακίζεται μέσω της τεχνολογίας και των αυστηρών διαδικασιών whistleblowing, τις οποίες διαθέτει πλέον το 93,3% των εταιρειών. Το οικονομικό όφελος των 16,2 εκατ. ευρώ μόνο για τον κλάδο αυτοκινήτου τη διετία 2023-2024 αποδεικνύει ότι η μάχη κατά της απάτης όχι μόνο αποδίδει, αλλά είναι απαραίτητη για τη διατήρηση δίκαιων ασφαλίστρων για το σύνολο των πολιτών.

Τα data της ασφαλιστικής απάτης

Τον μεγάλο οικονομικό αντίκτυπο της ασφαλιστικής απάτης καταγράφει κάθε χρόνο στις ειδικές εκθέσεις που καταρτίζει η ΕΑΕΕ. Το μεγαλύτερο ποσοστό των δόλιων αξιώσεων καταγράφεται και το 2024 στον κλάδο οχημάτων και αφορούν κυρίως την κάλυψη αστικής ευθύνης. Το 2023-2024 είναι η διετία με τις περισσότερες έρευνες για ασφαλιστική απάτη από το 2011. Στις ασφαλίσεις Ζωής συνηθέστερες μορφές απάτης καταγράφηκαν οι ψευδείς δηλώσεις, τα πλαστά παραστατικά και η υπεξαίρεση ασφαλίστρων. Στις ασφαλίσεις Υγείας εξακριβώθηκαν 3.038 περιπτώσεις απάτης το 2023 και 1.041 το 2024, ενώ στα συμβόλαια υγείας οι ψευδείς / ανακριβείς δηλώσεις, οι προϋπάρχουσες ασθένειες / παραπλανητικό ιστορικό και η υπερκοστολόγηση τιμολογίων. Στις ασφαλίσεις περιουσίας η προσπάθεια εξαπάτησης εντοπιζεται σε ενέργειες υπερκοστολόγησης, σκηνοθετημένα συμβάντα και ψευδείς δηλώσεις.

Σε πιο οργανωμένο πλαίσιο οι ασφαλιστικές

Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις παρουσιάζουν ένα ολοένα και πιο οργανωμένο πλαίσιο για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της ασφαλιστικής απάτης. Συγκεκριμένα, 27 επιχειρήσεις δηλώνουν ότι διαθέτουν και εφαρμόζουν ειδική Πολιτική για την καταπολέμηση της ασφαλιστικής απάτης. Παράλληλα, ανεξάρτητα από την ύπαρξη ειδικής πολιτικής, η πλειοψηφία των επιχειρήσεων διαχειρίζεται τον σχετικό κίνδυνο μέσω ενός ευρύτερου πλαισίου πολιτικών και διαδικασιών, το οποίο καλύπτει και συναφή ζητήματα, όπως η διαφθορά και οι συγκρούσεις συμφερόντων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, επίσης, στην ενημέρωση και εποπτεία των ανώτατων διοικητικών οργάνων, καθώς οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις υποβάλλουν συστηματικά αναφορές σχετικά με την ασφαλιστική απάτη, τουλάχιστον σε ετήσια βάση ή και συχνότερα. Παράλληλα, η εκπαίδευση του προσωπικού, τόσο των εξειδικευμένων στελεχών όσο και του συνόλου των εργαζομένων, αποτελεί βασικό εργαλείο για την ενίσχυση της πρόληψης και την έγκαιρη ανίχνευση περιστατικών απάτης.

Επιπλέον, η πλειοψηφία των επιχειρήσεων διαθέτει Πολιτική Whistleblowing και σχετική γραμμή αναφορών, ενώ αρκετές ενσωματώνουν την αξιολόγηση του κινδύνου απάτης στον σχεδιασμό νέων προϊόντων και διαδικασιών. Παράλληλα, καταρτίζονται και παρακολουθούνται action plans με στόχο τη συνεχή ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου.

Τέλος, η αξιοποίηση εξειδικευμένων εργαλείων anti-fraud και τεχνικών data analytics παρουσιάζει αυξητική τάση. Αν και η χρήση τους παραμένει περισσότερο διαδεδομένη στον κλάδο αυτοκινήτων, σταδιακά επεκτείνεται και σε άλλους κλάδους, κυρίως στις διαδικασίες αποζημιώσεων. Η τάση αυτή καταδεικνύει τη growing αξιοποίηση τεχνολογικών λύσεων από τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις, με σκοπό την αποτελεσματικότερη πρόληψη, ανίχνευση και αντιμετώπιση της ασφαλιστικής απάτης.

Πηγή: περιοδικό Ασφαλιστικό Marketing (Ιούλιος-Αύγουστος 2026)