Εθνικό Σχέδιο Υγείας 2035: Η αναγκαία μεταρρύθμιση

Την επόμενη δεκαετία, η μεγαλύτερη πρόκληση για την Ελλάδα δεν θα είναι δημοσιονομική. Θα είναι δημογραφική. Μέχρι το 2035, η χώρα θα διαθέτει έναν από τους γηραιότερους πληθυσμούς στην Ευρώπη. Οι γεννήσεις μειώνονται σταθερά, το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται και τα χρόνια νοσήματα επεκτείνονται. Η καρδιαγγειακή νόσος, ο καρκίνος, ο διαβήτης, οι νευροεκφυλιστικές παθήσεις και οι ανάγκες μακροχρόνιας φροντίδας θα ασκήσουν πρωτοφανείς πιέσεις στο σύστημα υγείας.

Το ερώτημα δεν είναι εάν το σύστημα θα πιεστεί. Το ερώτημα είναι αν θα προετοιμαστούμε εγκαίρως.

Η δημόσια συζήτηση εξακολουθεί να περιστρέφεται γύρω από τις ετήσιες δαπάνες, τις ελλείψεις προσωπικού ή τις κατά καιρούς κρίσεις των νοσοκομείων. Όλα αυτά είναι σημαντικά. Όμως δεν αρκούν. Η χώρα χρειάζεται κάτι βαθύτερο: ένα Εθνικό Σχέδιο Υγείας 2035.

Ένα σχέδιο που θα υπερβαίνει τις κυβερνητικές θητείες και τις κομματικές αντιπαραθέσεις. Ένα σχέδιο που θα αντιμετωπίζει την υγεία ως στρατηγική επένδυση για την κοινωνία και την οικονομία.

Η υγεία δεν είναι μόνο κοινωνική πολιτική. Είναι παραγωγικότητα, ανταγωνιστικότητα, επενδύσεις και ανθρώπινο κεφάλαιο.

Το κόστος της αδράνειας

Συχνά συζητούμε για το κόστος των μεταρρυθμίσεων. Πολύ λιγότερο συζητούμε για το κόστος της αδράνειας.

Κάθε καθυστερημένη διάγνωση, κάθε ανεπαρκής πρόληψη, κάθε χαμένη εργατοώρα λόγω ασθένειας και κάθε νέος επιστήμονας που επιλέγει να εργαστεί στο εξωτερικό παράγουν οικονομικό και κοινωνικό κόστος που δεν αποτυπώνεται εύκολα στους προϋπολογισμούς.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει εξαιρετικό ιατρικό προσωπικό. Παρ' όλα αυτά, κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαπενταετίας χιλιάδες νέοι γιατροί αναζήτησαν επαγγελματικές προοπτικές στο εξωτερικό. Το φαινόμενο του brain drain δεν αφορά μόνο την απώλεια ανθρώπινου δυναμικού. Αφορά την απώλεια επένδυσης, γνώσης, καινοτομίας και αναπτυξιακών δυνατοτήτων.

Η χώρα δεν μπορεί να χρηματοδοτεί την εκπαίδευση επιστημόνων υψηλού επιπέδου και στη συνέχεια να παρακολουθεί τη διεθνή αγορά να αξιοποιεί το ανθρώπινο κεφάλαιό της.

Η ανάσχεση αυτού του φαινομένου προϋποθέτει καλύτερες αμοιβές, σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον, ερευνητικές ευκαιρίες και ένα οικοσύστημα υγείας που θα επιβραβεύει την αριστεία και την καινοτομία.

Η υγεία ως τομέας εθνικής ανάπτυξης

Η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την υγεία κυρίως ως δημοσιονομική δαπάνη. Πρόκειται για μια ξεπερασμένη αντίληψη.

Σε πολλές ανεπτυγμένες οικονομίες, ο τομέας της υγείας λειτουργεί ως πυλώνας ανάπτυξης. Προσελκύει επενδύσεις, δημιουργεί θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης, παράγει τεχνογνωσία και ενισχύει την εξωστρέφεια.

Η χώρα μας διαθέτει όλα τα συστατικά για να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο υπηρεσιών υγείας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη: υψηλού επιπέδου επιστημονικό προσωπικό, σύγχρονες ιδιωτικές υποδομές, ισχυρή γεωγραφική θέση και ένα διεθνώς αναγνωρισμένο τουριστικό προϊόν.

Η ανάπτυξη του ιατρικού τουρισμού μπορεί να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες εθνικές ευκαιρίες της επόμενης δεκαετίας.

Από την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή και την αποκατάσταση έως την ορθοπεδική χειρουργική, την οφθαλμολογία, την αιμοκάθαρση και τις υπηρεσίες ευεξίας, η Ελλάδα διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα που παραμένουν υποαξιοποιημένα.

Η διεθνής αγορά ιατρικού τουρισμού αναπτύσσεται με ταχύτατους ρυθμούς. Η χώρα οφείλει να αποκτήσει εθνική στρατηγική, διεθνή πιστοποίηση υπηρεσιών, συντονισμένη προβολή και κίνητρα για νέες επενδύσεις.

Οι συμπράξεις που χρειάζεται το σύστημα

Η συζήτηση για τη σχέση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα πρέπει να περάσει σε νέα φάση.

Οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται ποιος διαχειρίζεται ένα μηχάνημα, ένα κτίριο ή μια υπηρεσία. Ενδιαφέρονται να έχουν πρόσβαση σε ποιοτική φροντίδα, χωρίς καθυστερήσεις και χωρίς περιττή ταλαιπωρία.

Αυτό ακριβώς υπηρετούν οι σύγχρονες Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα.

Οι ΣΔΙΤ δεν αποτελούν ιδιωτικοποίηση της υγείας. Αποτελούν εργαλείο αξιοποίησης πόρων και επιτάχυνσης επενδύσεων.

Η Ελλάδα χρειάζεται ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας για νοσοκομειακές υποδομές, ψηφιακά συστήματα, διαγνωστικές υπηρεσίες, αποκατάσταση, κατ’ οίκον φροντίδα και διαχείριση χρόνιων νοσημάτων.

Ο δημόσιος τομέας οφείλει να διατηρεί τον ρυθμιστικό και εποπτικό του ρόλο. Ο ιδιωτικός τομέας μπορεί να συμβάλει με κεφάλαια, τεχνογνωσία, ευελιξία και ταχύτητα υλοποίησης.

Το ζητούμενο δεν είναι η επικράτηση του ενός επί του άλλου. Είναι η βελτίωση του αποτελέσματος για τον πολίτη.

Οι πέντε πυλώνες του Εθνικού Σχεδίου Υγείας 2035

Η Ελλάδα χρειάζεται ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο βασισμένο σε πέντε άξονες:

Πρώτον, ριζική μετατόπιση πόρων προς την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση.

Δεύτερον, πλήρης ψηφιακός μετασχηματισμός του συστήματος υγείας με αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης, ανάλυσης δεδομένων και διαλειτουργικότητας.

Τρίτον, εθνική στρατηγική προσέλκυσης και διατήρησης ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού.

Τέταρτον, ανάπτυξη της Ελλάδας ως διεθνούς προορισμού ιατρικού τουρισμού και κέντρου παροχής εξειδικευμένων υπηρεσιών υγείας.

Πέμπτον, θεσμοθέτηση μόνιμων μηχανισμών συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με μετρήσιμους στόχους ποιότητας και αποδοτικότητας.

Μια επιλογή για το μέλλον

Οι κοινωνίες που επενδύουν στην υγεία επενδύουν στην ανθεκτικότητά τους.

Η Ελλάδα έχει μπροστά της μια ιστορική ευκαιρία. Να μετατρέψει την υγεία από έναν τομέα διαρκούς διαχείρισης προβλημάτων σε έναν πυλώνα ανάπτυξης, καινοτομίας και κοινωνικής προόδου.

Η συζήτηση δεν πρέπει πλέον να είναι αν χρειαζόμαστε περισσότερη δημόσια ή περισσότερη ιδιωτική υγεία.

Η συζήτηση πρέπει να είναι πώς θα δημιουργήσουμε το καλύτερο δυνατό σύστημα υγείας για τους πολίτες της επόμενης γενιάς.

Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα του 2035.

Και αυτό είναι ένα στοίχημα που δεν έχουμε την πολυτέλεια να χάσουμε.

Ο Αντώνης Γερονικολάου είναι έμπειρο στέλεχος διοίκησης υπηρεσιών υγείας, με πολυετή παρουσία σε ηγετικές θέσεις κορυφαίων οργανισμών του κλάδου. Έχει διατελέσει ανώτατο διευθυντικό στέλεχος σε μεγάλους ομίλους υγείας, όπως ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών και ο Όμιλος Βιοιατρικής, ενώ από το 2017 έως τον Ιούλιο 2026 διετέλεσε Διευθύνων Σύμβουλος της Αθηναϊκής Κλινικής.

Από τον Ιούλιο του 2026 κατέχει τη θέση του Συμβούλου Διοίκησης της Αθηναϊκής Κλινικής, μεταφέροντας την πολυετή εμπειρία και τεχνογνωσία του σε θέματα στρατηγικής ανάπτυξης, εταιρικής διακυβέρνησης και οργανωτικής εξέλιξης.

Έχει κάνει σπουδές στο Los Angeles στο Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής SCIARC, στην Μεγάλη Βρετανία στο University of Leicester, κατέχει Master of Science στο Marketing και μεταπτυχιακό στην διοίκηση επιχειρήσεων από την ΕΕΔΕ.

Κατά την διάρκεια των ετών 2013 και 2014 συμμετείχε ως εμπειρογνώμων της εταιρείας Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit στο Πρόγραμμα Μεταρρύθμισης της Υγείας στην Ελλάδα (Health Reform Support Programme), πρόγραμμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (European Commission) και το υπουργείο υγείας της Γερμανίας (Bundesministerium für Gesundheit).