Ζώντας με τις καταστροφές: Το οικονομικό στοίχημα της ανθεκτικότητας

Στην καρδιά των σύγχρονων προκλήσεων που θέτει η κλιματική κρίση, η συζήτηση για την «Οικονομία των Φυσικών Καταστροφών» ανέδειξε την επιτακτική ανάγκη για έναν ριζικό επανασχεδιασμό του τρόπου με τον οποίο το κράτος, οι επιχειρήσεις και οι πολίτες αντιμετωπίζουν τους φυσικούς κινδύνους. Όπως υπογραμμίστηκε από τους συμμετέχοντες, οι κρίσεις δεν αποτελούν πλέον σπάνια φαινόμενα αλλά μια μόνιμη καθημερινότητα που απαιτεί αντανακλαστική ετοιμότητα και στρατηγική κατανομή πόρων. Η ελληνική πολιτεία έχει ήδη ξεκινήσει τη δημιουργία ενός σταθερού πλαισίου μέσω του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, εντάσσοντας ειδικούς μηχανισμούς χρηματοδότησης που καλύπτουν την περίοδο έως το 2030.

Η κυρία Οικονόμου, εκπροσωπώντας το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, περιέγραψε τη μεταστροφή της εθνικής στρατηγικής προς την ενίσχυση της ανθεκτικότητας. Όπως τόνισε, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων έχει πλέον ενσωματώσει ένα ειδικό πρόγραμμα αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, το οποίο ξεκίνησε το 2021 με προϋπολογισμό 800 εκατ. ευρώ και εκτινάχθηκε στα 3 δισεκατομμύρια ευρώ λόγω των αυξημένων αναγκών. Η στρατηγική για την περίοδο 2021-2030 εστιάζει σε τρεις πυλώνες:

• Άμεση αποκατάσταση υποδομών ώστε να καταστούν λειτουργικές και ασφαλείς αμέσως μετά την καταστροφή.

• Κρατική και στεγαστική αρωγή για την άμεση ενίσχυση επιχειρήσεων και νοικοκυριών.

• Θεσμικές μεταρρυθμίσεις, όπως η δημιουργία ειδικού λογαριασμού για ταχύτερες πληρωμές και η ενεργοποίηση του Μητρώου Συντήρησης Υποδομών, που υποχρεώνει τους φορείς να προϋπολογίζουν το κόστος συντήρησης για δεκαετίες.

Ο κ. Χασάπης, εστιάζοντας στον τομέα των εξαγωγών, υπογράμμισε ότι παρά τις διαδοχικές κρίσεις (COVID, πόλεμοι, φυσικές καταστροφές), οι ελληνικές εξαγωγές επέδειξαν αξιοσημείωτη αντοχή, σημειώνοντας σημαντική αύξηση τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι οι φυσικές καταστροφές επηρεάζουν άμεσα τις εφοδιαστικές αλυσίδες. «Αν το φορτηγό δεν είναι εκεί τη Δευτέρα στις 8:00 το πρωί, τη δεύτερη φορά θα σε πετάξουν έξω από την αγορά», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας τη σημασία των οδικών δικτύων και των λιμανιών.

Επιπλέον, σημείωσε ότι οι καταστροφές σε γειτονικές χώρες μπορούν να αποτελέσουν ευκαιρία (π.χ. η αύξηση των ελληνικών εξαγωγών ακτινιδίων μετά τις καταστροφές στην Ιταλία). Οι ελληνικές επιχειρήσεις, εξήγησε, προετοιμάζονται μέσω διεθνών πιστοποιήσεων, οι οποίες συχνά απαιτούν την ύπαρξη ασφάλισης και υπάρχει έντονος προβληματισμός για το κόστος συμμόρφωσης με τις ευρωπαϊκές οδηγίες, που μπορεί να πλήξει την ανταγωνιστικότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων έναντι κολοσσών όπως η Κίνα και η Ινδία.

Ο κ. Ρούσσης, μίλησε για το χαμηλό ποσοστό ασφάλισης στην Ελλάδα. Εξήγησε ότι οι καταναλωτές συχνά βλέπουν την ασφάλιση ως περιττό κόστος, θεωρώντας ότι «κακώς πληρώνουν» αν δεν συμβεί η καταστροφή. Σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος των ασφαλισμένων ακινήτων αφορά υποχρεώσεις προς τις τράπεζες, με τους ιδιοκτήτες συχνά να μην γνωρίζουν καν τις καλύψεις τους.

Για τη μείωση αυτού του κενού, πρότεινε:

• Την καθιέρωση ισχυρών κινήτρων ή υποχρεωτικότητας, καθώς η «κουλτούρα» σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες χτίστηκε πάνω σε οργανωμένα συστήματα και όχι απλώς στην εκπαίδευση.

• Την αξιοποίηση της ασφάλισης ως εργαλείου πρόληψης, καθώς οι εταιρείες διαθέτουν δεδομένα και μπορούν να επιβάλλουν μέτρα ασφαλείας (π.χ. συστήματα πυρόσβεσης) πριν την ανάληψη του κινδύνου.

• Τη συνεργασία κράτους και ασφαλιστικής αγοράς για ένα ξεκάθαρο πλαίσιο που θα εμπνέει εμπιστοσύνη στον πολίτη.

Η συζήτηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι κρίσεις δεν είναι πλέον σπάνια φαινόμενα αλλά μέρος της καθημερινότητας. Η θωράκιση της χώρας απαιτεί ταχύτητα, επενδύσεις σε ανθεκτικές υποδομές και μια νέα εθνική προσέγγιση στη διαχείριση του κινδύνου.