Προβλέποντας τις καταστροφές με προηγμένη τεχνολογία

Τον ρόλο των διαστημικών τεχνολογιών, της παρατήρησης της Γης και της επιστημονικής έρευνας στη βελτίωση της πρόβλεψης και της διαχείρισης φυσικών καταστροφών ανέδειξε η συζήτηση με τίτλο «Προβλέποντας τις Καταστροφές – Διαστημική Τεχνολογία, Παρατήρηση της Γης και το Μέλλον της Ανάλυσης Κινδύνων», στο πλαίσιο του «NatCat Summit». Τη συζήτηση συντόνισε ο Αθανάσιος Κατσικίδης, αρθρογράφος της Καθημερινής.

Ο Χαράλαμπος Κοντοές, Διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, υπογράμμισε ότι η επιστημονική κοινότητα έχει πλέον εισέλθει στην εποχή των μεγάλων δεδομένων, αξιοποιώντας τεράστιους όγκους πληροφοριών από δορυφόρους και άλλα συστήματα παρατήρησης για την καταγραφή και ανάλυση φυσικών καταστροφών. Όπως τόνισε, «Η διαχείριση της κρίσης για μένα και τους επιστήμονες είναι πριν συμβεί το γεγονός», επισημαίνοντας ότι η αξία των δορυφορικών δεδομένων δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση μιας καταστροφής όταν εκδηλωθεί, αλλά επεκτείνεται κυρίως στην πρόληψη και την εκτίμηση κινδύνου. Σημείωσε ακόμη ότι η αυξανόμενη συχνότητα των ακραίων φαινομένων δημιουργεί νέες προκλήσεις για τα υφιστάμενα μοντέλα, τα οποία καλούνται να προσαρμοστούν σε συνθήκες διαφορετικές από εκείνες πάνω στις οποίες είχαν αρχικά σχεδιαστεί.

Αναφερόμενος ειδικότερα στις πυρκαγιές, ο κ. Κοντοές τόνισε ότι η αξία των δορυφορικών δεδομένων επίσης επεκτείνεται και στο στάδιο της πρόληψης. Όπως ανέφερε, η ύπαρξη ιστορικών δεδομένων πολλών δεκαετιών επιτρέπει την καλύτερη κατανόηση των μοτίβων κινδύνου και τη δημιουργία εργαλείων που μπορούν να υποστηρίξουν τον έγκαιρο σχεδιασμό και την προετοιμασία. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Copernicus, επισημαίνοντας ότι πέρα από την υποστήριξη κατά τη διάρκεια μιας καταστροφής, διαθέτει σημαντικές δυνατότητες εκτίμησης κινδύνου και χαρτογράφησης ευπαθών περιοχών μέσω εξειδικευμένων υπηρεσιών ανάλυσης και αποκατάστασης.

Ο Εμμανουήλ Ράμμος, Πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος, ανέδειξε τον στρατηγικό ρόλο των διαστημικών υποδομών στην υποστήριξη της πολιτικής προστασίας και της δημόσιας διοίκησης. Όπως εξήγησε, το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος εργάζεται για την ανάπτυξη εθνικών δορυφορικών δυνατοτήτων που μπορούν να παρέχουν κρίσιμα δεδομένα σε φορείς και υπουργεία, υποστηρίζοντας τόσο την πρόληψη όσο και τη διαχείριση φυσικών καταστροφών. Παράλληλα, στάθηκε στη σημασία των δορυφορικών επικοινωνιών και της δορυφορικής πλοήγησης σε περιπτώσεις όπου οι επίγειες υποδομές δεν είναι διαθέσιμες λόγω ακραίων γεγονότων.

Ο κ. Ράμμος υπογράμμισε ότι «η Ελλάδα διαθέτει πλέον την απαραίτητη ωριμότητα για την επεξεργασία και αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι απαιτείται να έχουν οριστεί οι προδιαγραφές ώστε οι φορείς να μπορούν να αξιοποιούν άμεσα τα δεδομένα αυτά στην πρόληψη, στη διαχείριση και στην αποτίμηση φυσικών καταστροφών. Αναφέρθηκε ακόμη στο εθνικό πρόγραμμα μικροδορυφόρων, το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη, επισημαίνοντας ότι οι νέες υποδομές θα συμβάλλουν στην ανίχνευση πυρκαγιών, στην παρακολούθηση του περιβάλλοντος και στην ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας στον διαστημικό τομέα.

Η Παρασκευή Νομικού, Καθηγήτρια Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, εστίασε στη συμβολή των νέων τεχνολογιών σε ό,τι αφορά την εξερεύνηση και κατανόηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Όπως ανέφερε, η χρήση ρομποτικών σκαφών και υποθαλάσσιων συστημάτων επιτρέπει την ακριβέστερη χαρτογράφηση του βυθού, τη συλλογή δειγμάτων και τη μελέτη γεωλογικών διεργασιών που συνδέονται με τη σεισμική και ηφαιστειακή δραστηριότητα.

Αναφερόμενη στα ηφαίστεια, η κ. Νομικού σημείωσε ότι «τα ηφαιστειακά συστήματα εκπέμπουν συχνά προειδοποιητικά σήματα, όπως σεισμικές δονήσεις και μεταβολές θερμοκρασίας, τα οποία μπορούν να καταγραφούν και να αναλυθούν». Τόνισε, ωστόσο, ότι η παρακολούθηση των υποθαλάσσιων ηφαιστείων παραμένει πιο σύνθετη και απαιτεί εξειδικευμένες υποδομές και εξοπλισμό. Ως παράδειγμα ανέφερε την πρόσφατη σεισμική κρίση στη Σαντορίνη, κατά τη διάρκεια της οποίας η επιστημονική κοινότητα κατέγραφε και χαρτογραφούσε σε πραγματικό χρόνο την κίνηση του μάγματος, αξιοποιώντας δεδομένα από εξειδικευμένα όργανα παρακολούθησης.

Η συζήτηση ανέδειξε ότι η αποτελεσματική πρόβλεψη και διαχείριση φυσικών καταστροφών εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τη συνεργασία μεταξύ επιστήμης, τεχνολογίας και δημόσιων φορέων. Η αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων, η τεχνητή νοημοσύνη και οι προηγμένες γεωεπιστημονικές εφαρμογές δημιουργούν νέα εργαλεία για την έγκαιρη προειδοποίηση, την εκτίμηση κινδύνων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων κλιματικών και γεωλογικών προκλήσεων.

moneyreview.gr